مطالعات تجربی حسابداری مالی

چکیده اهمیت یکی از مفاهیم فراگیر در حسابداری و حسابرسی است که در هردوی آنها اما با کاربردی جداگانه مورد استفاده قرار میگیرد. اطلاعاتی با اهمیت تلقی میشود که عدم ارائه یا ارائه ی نادرست آن بتواند قضاوت یا تصمیم گیری یک استفاده کننده منطقی از صورت های مالی درباره ی امور واحد اقتصادی را تغییر دهد. طبق استاندارهای حسابرسی، حسابرس در هر کار حسابرسی باید "اهمیت" و رابطه ی آن با "احتمال خطر حسابرسی" را ارزیابی کند. حسابرسان در قضاوتهای مربوط به تعیین سطح اهمیت معمولا دو گروه عوامل کمی و کیفی را مد نظر قرار میدهند.
هدف این پژوهش، شناسایی عوامل کمی و کیفی موثر در تعیین سطح اهمیت حسابرسی صورتهای مالی توسط حسابرسان مستقل و اولویت بندی آنها، تعیین میزان توافق عمومی حسابرسان در انتخاب و به کار گیری رهنمودهای کمی اهمیت در حسابرسی های انجام شده، شناسایی مشکلات، موانع و ضرورت تدوین رهنمود کمی اهمیت در ایران میباشد. در این پژوهش 15 عامل کمی و 15 عامل کیفی با استفاده از روش های علمی تحقیق شناسایی و مورد آزمون قرار گرفت.
طبق نتایج پژوهش، اندازه قلم مورد قضاوت، مبلغ مجموع داراییها، مبلغ مجموع درآمدها، متوسط آنها، سود خالص، حقوق صاحبان سرمایه، مبلغ اصلی و طبقات اصلی وابسته به قلم مورد قضاوت در صورتهای مالی، مهمترین عوامل کمی در تعیین سطح اهمیت حسابرسی میباشند. همچنین فراگیر بودن آثار اشتباه بر بخشهای مختلف صورتهای مالی، ارتباط قلم مورد قضاوت با معاملات اشخاص وابسته و شبهه دار، ماهیت عمدی یا غیرعمدی بودن، عادی یا غیرعادی بودن، برآوردی یا قابل تعیین بودن، تخطی از الزامات قانونی و مقرراتی و احتمال خطر حسابرسی قلم مورد قضاوت، مهمترین عوامل کیفی است که میتواند منجر به تعدیل سطح اهمیت حسابرسی گردد.
در این راستا، رهنمودهای کمی اهمیت مبتنی بر مجموع دارایی ها، مجموع درآمدها، متوسط آنها و حقوق صاحبان سرمایه (به میزان 1 تا 3 درصد) و سود خالص قبل از مالیات (بالاتر از 5 درصد) مورد استفاده و توافق بین مدیران حسابرسی ایران است. همچنین کاربرد رهنمودهای کمی اهمیت مبتنی بر متوسط مجموع دارایی ها و درآمدها به همراه سود خالص، قضاوتهای اهمیت را بهبود میبخشد. نتایج تحقیق نشانگر ضرورت تدوین رهنمود کمی اهمیت توسط مراجع حرفه ای است. وجود چنین رهنمودی موجب یکنواختی اظهار نظرهای حسابرسی در شرایط مشابه، رفع مشکلات هنگام تغییر حسابرسان، یکنواختی حجم کار حسابرسی و بهبود کارآیی و اثربخشی حسابرسی میگردد. براساس سایر نتایج تحقیق حسابرسان در ایران از مفهوم اهمیت در مرحله ی برنامه ریزی حسابرسی کمتر استفاده کرده و به رابطه معکوس اهمیت احتمال خطر حسابرسی به ویژه در تعدیل آزمون های محتوا و کنترل کمتر توجه میکنند. به علاوه، در مرحله ی ارزیابی نهایی حسابرسی تنها اشتباهات و تحریفات کشف شده مد نظر قرار گرفته و آثار اشتباهات تعمیم یافته و بالقوه (برآوردی) جهت تعیین آثار مجموع اشتباهات، عموما مورد توجه قرار نمیگیرند.

چکیده مدل های ارزیابی عملکرد شرکت های سرمایه گذاری که از اواسط دهه 1960 توسعه یافت، در پژوهش های متعددی مورد استفاده قرار گرفت. از سه مدل مطرح شده توسط ویلیام شارپ، جک ترینور و مایکل جنسن، بیشتر پژوهش ها از مدل جنسن که بازده اضافی را به صورت تفاضلی محاسبه مینماید، استفاده کرده اند. بیشتر پژوهش های انجام شده در دنیا نشان میدهد که شرکت های سرمایه گذاری دارای مدیریت فعال (حرفه ای)، غالبا بازده اضافه ای به صورت ناخالص کسب کرده اند. البته این بازده معمولا درصد بااهمیتی نیست و پس از کسر هزینه های عملیاتی، از بین رفته یا منفی میشود. این مقاله نتایج پژوهشی را نشان میدهد که عملکرد پرتفوی بورسی 14 شرکت سرمایه گذاری ایرانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را در دوره 1374 تا 1380 بررسی کرده است. پژوهشگر برای محاسبه ریسک و بازده پرتفوی، مدل شارپ و برای سنجش عملکرد از مدل جنسن استفاده کرده است. پژوهش فوق 8 فرضیه را بررسی میکند. نتایج حاصل از آزمون فرضیات آن نشان میدهد که شرکت های سرمایه گذاری ایرانی به طور متوسط در دوره بررسی 26.9 درصد بازده اضافی به صورت ناخالص کسب کرده اند. این بازده اضافه پس از کسر هزینه های عملیاتی، بازده خالصی معادل 25.8 درصد را نشان میدهد که درصدی بااهمیت است. کوتاه تر شده دوره های محاسبه تقریبا نتایج مذکور را تایید مینماید. به طور خلاصه آزمون فرضیات پژوهش نشان داد که مدیریت فعال در شرکت های سرمایه گذاری ایرانی در بخش سرمایه گذاری های داخل بورس بهتر از مدیریت غیرفعال عمل کرده و منجر به کسب بازده اضافه بااهمیتی برای این شرکت ها شده است. البته در این بین شرکت های سرمایه گذاری  که پرتفوی خود را به صورت مالکیتی نگهداری میکردند، عملکردی بسیار بهتر نسبت به شرکت های سرمایه گذاری دارای پتفوی مالی داشتند.

چکیده این پژوهش تجربی و کاربردی، اثرات اقتصادی پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی با تاکید خاص بر صنعت خودرو را بررسی کرده است. کنکاش در پژوهش های انجام شده و ادبیات پژوهش نشان دهنده انعکاس آثار پیوستن به WTO در قیمت و کیفیت محصولات متبلور میشود. انجام پژوهشی پیمایشی با استفاده از بخش بندی بازار خودرو در ایران و مقایسه آن با بازار اروپا بیانگر کاهش قیمت خودرو داخلی حدودا 30% با حفظ و افزایش کیفیت محصول ضرورتی برای حضور در بازار رقابتی جهان می باشد.
همچنین نتایج حاصل از همه پرسی انجام شده و آزمون فرضیات پژوهش نشان میدهد که برای رسیدن به چنین هدفی و حضور در بازار رقابتی (جهانی)، سیستم هزینه یابی هدفمند برای مدیریت هزینه به عنوان راه حلی انتخابی در کاهش بهای تولید است. این سیستم برای پژو 405 که نمونه بارز تقاضای خودرو در سالهای آینده است، به صورت عملی طراحی، پیشنهاد و مورد پذیرش قرار گرفت.

چکیده یکی از مباحث مهم در خصوص بازارهای سرمایه، مطالعه، بررسی و تجزیه تحلیل آن به منظور شناخت میزان و درجه کارایی آنها میباشد. این شناخت بی شک از یک سو  بر تصمیمات سرمایه گذاران و تامین امنیت مبادالات سهام و سرمایه و از سوی دیگر بر درک مسئولین و گردانندگان بازار و به منظور بهبود نحوه عمل بازار و هدایت آن به سوی توسعه یافتگی و قانونمندی موثر خواهد بود. در استاندارد حسابداری شماره 22 محتوای گزارش مالی میاندوره ای و اصول شناخت و اندازه گیری           قابل اعمال در تهیه صورت های مالی میان دوره ای تعیین گردیده که هدف از تهیه آن را استفاده کنندگان بیان می نماید.  این تحقیق بر آن است که با توجه به مشکلات ذاتی تهیه و انتشار این اطلاعات و مزیت آن را نسبت به گزارشات میاندوره ای سابق بررسی نموده و نهایتا ضرورت تهیه صورتهای مالی میاندوره ای طبق استاندارد 22 را مورد سنجش قرار دهد. جامعه آماری این تحقیق شامل تحلیلگران مالی است که از جامعه جایگزین دانشجویان کارشناسی ارشد استفاده شده است. این تحقیق به روش تجربی و توزیع پرسشنامه انجام پذیرفته است. روش تجربی یکی از دقیق ترین و در عین حال پیچیده ترین شکل های پژوهش علمی بوده و یکی از راه های پیشگیری از تفسیر و برداشت ذهنی میباشد. یافته های این تحقیق نشان میدهد که بین تصمیمات اتخاذ شده مبتنی بر صورتهای مالی میاندوره ای طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره 22 و گزارشات میاندوره ای طبق الزامات سابق بورس مربوط به همان واحد تجاری، تفاوت معنی داری از نظر آزمونهای آماری انجام شده وجود ندارد. در واقع، علی رغم الزام تهیه صورتهای مالی میاندوره ای طبق استاندارد حسابداری شماره 22 و بخش نامه های بورس اوراق بهادار تهران، صورت های مالی میاندوره ای تاثیر قابل توجهی در تصمیم گیری تحلیل گران مالی نداشته است.

چکیده این پروژه تحقیقی به ریسک ذاتی توجه دارد و با به کارگیری پرسشنامه، برداشت حسابرسان رده بالای سازمان حسابرسی را از اهمیت برخی عوامل که میتواند در تعیین ریسک ذاتی موثر باشد، مورد تحقیق قرار میدهد. یافته های این تحقیق دال بر این امر است که حسابرسان ایرانی نگرشی مشابه نسبت به متغییرهایی داشته اند که در تحقیقات انجام شده در انگلستان و استرالیا به عوامل ریسک ذاتی داشته اند. متغیرهایی مانند طرح پاداشی که بخشی از درآمدهای مدیریت است، معروفیت شرکتی در پذیرش ریسک تجاری غیرعادی و سابقه اشتباهات بااهمیت از عوامل عمده تعیین ریسک ذاتی می باشند. یافته های این تحقیق این موضوع را آشکار ساخت که حسابرسان ایرانی در شناخت اهمیت عوامل ریسک ذاتی دقت کافی را ندارند و بر بار معنایی واژه ها توجه نمی نمایند و بالاخره این تحقیق آشکار ساخت که حسابرسان ایرانی هم چون حسابرسان انگلیسی در تشخیص بین عوامل ریسک ذاتی و عوامل ریسک کنترل مشکل دارند.

چکیده در این تحقیق مسئله اصلی بررسی بازده کوتاه مدت حاصل از خرید و فروش سهام شرکت های تازه وارد به بازار بورس تهران در مقایسه با بازده شاخص قیمت بورس طی دوره مشابه است. همچنین در این تحقیق الگوهای مشاهده شده در زمینه عرضه اولیه سهام شرکت ها در بازارهای بورس سراسر دنیا بررسی شده است. این سه الگو عبارتند از: بازده کوتاه مدت بیشتر شرکت های تازه وارد نسبت به بازده بازار، بازده بلند مدت کمتر این شرکت ها و وجود دوره های خاص در زمینه فعالیت شرکت های تازه وارد در بازار. جامعه آماری شرکت های تازه پذیرفته شده در بورس از ابتداری سال 1378 تا انتهای سال 1382 میباشد. اهمیت انتخاب این دوره از نظر گسترش چشمگیر بازار بورس طی آن و نیز حجم زیاد شرکت هایی است که برای اولین بار سهام خود را در بازار بورس تهران عرضه نموده اند. نتایج حاصل از این تحقیق نشان میدهد که در طی دوره مورد مطالعه، بازده کوتاه مدت شرکت های تازه پذیرفته شده در بازار بیشتر از بازده کوتاه مدت بازار است. از این نظر الگوی رفتار بازده کوتاه مدت سهام جدید (بازده اضافی کوتاه مدت شرکت های تازه وارد به بازار) در بورس اوراق بهادار تهران مشابه سایر کشورهای جهان است و شواهدی وجود دارد که نشان دهنده تاثیر اندک نوع موسسه حسابرسی شرکت تازه وارد به بازار بر روی بازده کوتاه مدت سهام جدید معامله شده در بازار بورس است. همچنین نتایج این تحقیق نشان دهنده حذف تاثیر نوع موسسه حسابرسی با توجه به تاثیر عوامل دیگر در نظر گرفته شده برای بررسی بازده کوتاه مدت شرکت های تازه وارد به بازار است.

چکیده یکی از مفروضات بازار کارای سرمایه این است که سرمایه گذاران به طور منطقی نسبت به اطلاعات جدید واکنش نشان میدهند. ولی شواهد بسیار زیادی وجود دارد که سرمایه گذاران نسبت به اطلاعات جدید "واکنش بیش از اندازه" نشان میدهند. آنها تمایل دارند ارزش بیشتری به اطلاعات جدید بدهند. آنها قیمت سهام شرکت هایی که در دوره ای از زمان موفق بوده اند را بالاتر از قیمت واقعی و قیمت سهام ناموفق را پایین تر از قیمت واقعیش برآورد می نمایند. اگرچه در حال حاضر بازار نسبت به اطلاعات جدید واکنش بیش از اندازه نشان میدهد، ولی پس از گذشت زمان، بازار به اشتباه خود پی میبرد و قیمت ها تعدیل شده و به حالت تعادل برمیگردند. موضوع این تحقیق ارزیابی واکنش بیش از اندازه سهام داران عادی در بورس اوراق بهادار تهران است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد. اطلاعات مورد نیاز از گزارشهای روزانه، هفتگی و ماهانه بورس اوراق بهادار جمع آوری گردیده است. تجزیه و تحلیل نتایج از طریق آزمون آماری t استیودنت صورت گرفته است. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که واکنش بیش از اندازه سهام داران عادی در بورس اوراق بهادار تهران وجود داشته است.

چکیده شرکتها در زمان پذیرفته شدن در بورس اوراق بهادار موظف به اعلام سود پیش بینی شده شرکت میباشند. سرمایه گذاران از این اطلاعات برای تصمیمات آنی خود بهره میگیرند. افت سود پیش بینی بسیار حائز اهمیت است چرا که به نظر میرسد یک معیار برای بازده بلند مدت سهام باشد. در این تحقیق، دقت سود پیش بینی شده شرکتهایی که به تازگی در فهرست شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران قرار گرفته اند، آزمون میگردد و خطای پیش بینی ها به چهار شیوه ی آماری خطای پیش بینی (FE)، خطای مطلق پیش بینی(AFE)،  مجوز خطای پیش بینی (SQFE) و خطای فوق العاده (SUP) محاسبه میگردد. از آنجا که افشا پیش بینی سود در بازار سهام تهران، اجباری است، در این تحقیق سود پیش بینی و میزان صحت 81 شرکت در شرف پذیرش که طی دوره فروردین 1379 الی اسفند 1381 در فهرست شرکتهای بورسی قرار گرفته، مورد بررسی قرار گرفته اند. برای بررسی میزان خطای پیش بینی شرکت های انتخابی، از تجزیه و تحلیل آماری به روش رگرسیون استفاده شد و با در نظر گرفتن عوامل گوناگون و تاثیرگذار به ارائه مدل آماری آن ارائه شده، نتایج حاصل نشان داد که سرمایه گذاران توانایی برآورد خطای پیش بینی را در زمان را در زمان درج اولین قیمت سهام شرکت در بورس اوراق بهادار را دارند. بررسی های انجام شده بر روی میزان تاثیر متغیرهای مستقل بر تطابق پیش بینی ها نشان داد که سه عامل دوره (افق) پیش بینی، شرایط اقتصادی و سابقه فعالیت شرکت در این رابطه قابل تامل است.

چکیده در جوامعی که دولتها براساس رای مستقیم مردم انتخاب میشوند و قدرت ناشی از اراده مردم است، مسئولیت پاسخگویی عمومی دولت از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در این قبیل جوامع دانستن آنچه که دولت به عنوان وظیفه قانونی انجام میدهد، از حقوق طبیعی شهروندان محسوب میشود و دولت مکلف است حقایق را به صورت علنی و از طریق مقتضی به شهروندان انتقال دهد(1993, GASB). از نیمه دوم قرن بیستم به ویژه از دهه 80 به بعد، نظام حسابداری و گزارشگری مالی دولتی به عنوان یکی از اشکال علنی انتقال حقایق، نقش مهمی در انجام وظیفه پاسخگویی دولت ایفا نموده و یکی از ابزارهای ادای این مسئولیت خطیر محسوب میشود(باباجانی، 1378). هدف این تحقیق بررسی نقش حسابداری            و گزارشگری مالی دولتی به عنوان ابزاری جهت ایفای مسئولیت پاسخگویی از یک سو و ارزیابی این مسئولیت از دیگر سو، از دیدگاه دو طرف ذینفع در فرایند پاسخگویی، یعنی پاسخگویان و پاسخ خواهان، میباشد. در این تحقیق، ابتدا یک نظام حسابداری و گزارشگری مالی دولتی مبتنی بر مسئولیت پاسخگویی که ویژگی های کلیدی آن در یک پژوهش جداگانه به تایید متخصصان حسابداری رسیده بود، مبانی نظرخواهی قرار گرفت. سپس نظر دو گروه ذینفع، شامل پاسخگویان و پاسخ خواهان در مورد نقش این نوع نظام حسابداری و گزارشگری مالی دولتی، به ترتیب در جهت ایفا و ارزیابی مسئولیت پاسخ گویی، از طریق پرسشنامه دریافت شد. علاوه بر این، نظر ذینفعان در خصوص میزان دستیابی ایشان به اهداف فوق الذکر از طریق نظام حسابداری و گزارشگری مالی مورد عمل در مقایسه با حسابداری و گزارشگری مالی مورد انتظار نیز دریافت گردید. نتایج حاصل از اجرای تحقیق نشان میدهد که پاسخ گویان و پاسخ خواهان هردو در مورد نقش با اهمیت نظام حسابداری و گزارشگری مالی واجد ویژگی های کلیدی مورد توافق عمومی متخصصان به عنوان یکی از ابزارهای اصلی در جهت ایفا و ارزیابی مسئولیت پاسخگویی اتفاق نظر داشته و تفاوت معنی داری بین دیدگاه آنها در این خصوص وجود ندارد. همچنین نتایج حاصل از اجرای پژوهش نشان میدهد که پاسخ خواهان اعتقاد دارند، نظام حسابداری و گزارشگری مالی مورد عمل دولت در مقایسه با نظام حسابداری مورد انتظار از قابلیت های لازم برای ارزیابی مسئولیت پاسخگویی برخوردار نمیباشد. در پایان، براساس مطالعات انجام شده و نتایج تحقیق، پیشنهاداتی به منظور رفع مشکلات و موانع عمده طراحی یک نظام حسابداری و گزارشگری مالی مبتنی بر مسئولیت پاسخگویی برای دولت جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است.

چکیده سود به عنوان یکی از اقلام بسیار مهم صورتهای مالی توجه بسیار زیادی را به خود جلب کرده است و تحقیقات زیادی که حول و حوش و جنبه های محتلف سود صورت میگیرد نشان از اهمیت بسیار زیاد آن است. در این مقاله سعی شده است استمرار سود به عنوان عامل اساسی و تاثیرگذار در امر تصمیم گیری و قیمت سهام مدنظر قرار گیرد. بدین منظور با درنظر گرفتن سه سطح سود: سود عملیاتی، سود خالص و سود پیش بینی هر سهم به بررسی رابطه استمرار سود و توان توجیه قیمت بوسیله سود توجه شده است. از دیگر اقلام صورتهای مالی که در دهه های اخیر مدنظر قرار گرفته است، ارزش دفتری هر سهم میباشد که با ارائه مدلهای ارزیابی سهام که ارزش دفتری را به عنوان عالمی مربوط تلقی کرده اند، نقش این قلم پررنگ تر شده است. از این رو در این مقاله به بررسی توان توجیه قیمت به وسیله ارزش دفتری در شرایطی که استمرار سو د زیاد یا کم است نیز پرداخته شده است. نتایج نشان میدهد، در شرایطی که استمرار، افزایش می یابد توان توجیه قیمت بوسیله سود نیز افزایش می یابد که فرضیه مربوط در این خصوص در تمام سطوح مختلف سود عملیاتی، سود خالص و سود پیش بینی تایید شده است. اما در مورد ارزش دفتری فرضیه مربوط مبنی بر این که با کاهش استمرار سود، توان توجیه قیمت به وسیله ارزش دفتری افزایش می یابد، رد شده است.

چکیده این مقاله شواهدی از روابط بین سود و جریانهای نقدی بر روی نمونه ای متشکل از 83 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران برای دوره زمانی 1376-1385 فراهم می آورد. در انجام این امر، روائی خارجی مطالعه صورت گرفته توسط بوئن، بورگ استالر و دیلی (1986) در آمریکا مورد بررسی قرار میگیرد. در ضمن مطالعه حاضر به تجزیه و تحلیل صنعت در خصوص این روابط می پردازد. شواهد حاکی از آن است که: 1) بین معیارهای سنتی جریان نقد و تنها معیار پالایش شده جریان نقد، همبستگی پایین وجود دارد. 2) معیارهای سنتی جریان نقد، همبستگی بالایی با سود دارند، در حالیکه تنها معیار پالایش شده جریان نقد همبستگی پایینی با سود دارد، و نهایتا معیارهای سنتی جریان نقد بهتر از مدلهای مبتنی بر سود یا معیار پالایش شده جریان نقد، جریانهای نقدی آتی را پیش بینی میکنند. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل صنعت نیز نشان میدهد که موارد اول و دوم در صنایع مختلف صادق بوده، اما مورد سوم به تمامی گروه های صنعت قابل تعمیم نمی باشد.

چکیده انتشار صورتهای مالی و اعلام سود حسابداری، اطلاعاتی را به بازار سرمایه منتقل میکند و باعث تغییرات در قیمت و حجم مبادالات سهام میگردد. سوالاتی از این قبیل که آیا از نظر تجربی رابطه ای بین اعلام سود حسابداری و تغییرات قیمت سهام و بازده غیرعادی سهام در دوره زمانی اطراف تاریخ اعلام سود سالانه وجود دارد؟ و اعلامیه های سود اطلاعاتی را به بازار سرمایه منتقل میکند؟ و به طور کلی آیا سود اعلام شده دارای محتوای اطلاعاتی است؟ همواره مد نظر حسابداران میباشد. با توجه به اینکه بازده غیرمنتظره سهام پس از اعلام سود مربوط به برخی شرکتها، بیشتر از دیگر شرکتها میباشد، این موضوع باعث ایجاد این سوال میشود که چرا بازار به اخبار خوب و بد شرکتها نسبت به برخی شرکتهای دیگر واکنش بیشتری نشان میدهد؟ عوامل زیادی بر ضریب واکنش سود تاثیر دارند که از میان آنها، اندازه شرکت از مواردی است که در ادبیات موضوع در سطح جهان بارها آزمون شده و به عنوان عوامل قوی و تاثیرگذار بر محتوای اطلاعاتی گزارشهای مالی و به خصوص اعلام سود، شناخته شده است. بنابراین سوالهای تحقیق ما به شرح زیر است: آیا سهامداران نسبت به اعلام خبرسود واکنش نشان میدهند؟ آیا ضریب واکنش نسبت به اعلام سود در بین شرکتها با اندازه های مختلف، متفاوت میباشد؟ برای یافتن پاسخ سوالهای فوق، ما نمونه ای شامل 101 شرکت را در دوره ی سه ساله 1382-1384 مورد بررسی قرار دادیم. نتایج تحقیق نشان داد که بین اعلام سود سالانه و بازده غیرمنتظره اطراف تاریخ اعلام سود رابطه معنی داری وجود دارد. البته مقادیر ضریب همبستگی و ضریب تعیین نشان دهنده یک رابطه مستقیم اما ضعیف میباشد. سپس جهت بررسی سوال دوم، ما ابتدا شرکت ها را براساس اندازه بر مبنای ارزش جمع دارایی ها در پایان سال در سه طبقه، کوچک، متوسط و بزرگ تقسیم کرده و سپس برای هر طبقه، آزمون جداگانه انجام دادیم. نتایج نشان داد که بین اعلام سود سالانه و بازده غیرمنتظره در اطراف تاریخ اعلام سود درطبقه شرکتهای بزرگ رابطه معنی داری مشاهده نشد. اما در طبقات شرکتهای کوچک و متوسط رابطه معنی دار بود. و میتوان نتیجه گرفت که بین اندازه شرکت و محتوای اطلاعاتی اعلام سود رابطه معکوس وجود دارد. بنابراین به افشاء اطلاعات در شرکتهای کوچک و متوسط باید بیشتر توجه شود زیرا برای استفاده کنندگان اهمیت زیادی دارد.

چکیده در این پژوهش، تاثیر اهرم مالی بر ضریب واکنش سود در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بررسی شده است. هدف از این تحقیق  تعیین این موضوع است که آیا سرمایه گذاران، تحلیل گران و ... در واکنش به اخبار خوب و بد ناشی از انتشار اطلاعات حسابداری به ساختار سرمایه شرکتها و میزان اهرمی بودن آنها توجه داشته و یا واکنش آنها این اخبار را تحت تاثیر خود قرار میدهد یا خیر. معیارهای اندازه گیری اهرم مالی به دو دسته طبقه بندی میشود: 1-      سود و زیانی 2-      ترازنامه در این پژوهش از رویکرد ترازنامه استفاده شده است. در رویکرد ترازنامه دو تعریف برای اهرم قایل شده اند: 1-      نسبت بدهیها به داراییها 2-      نسبت بدهیها به حقوق صاحبان سهام هر دو تعریف در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفته اند. بررسی تنها فرضیه تحقیق به کمک تجزیه و تحلیل رگرسیون در دوره زمانی 1379-83 نشان میدهد که در تعریف نخست از اهرم در سطح کل نمونه و در سطح بالای اهرم و در تعریف دوم از سطح بالای اهرم، بین اهرم مالی و ضریب واکنش سود رابطه معکوس وجود دارد. ولی در تعریف نخست از اهرم در سطح پایین اهرم و در تعریف دوم در سطح کل نمونه و در سطح پایین اهرم بین اهرم مالی و ضریب واکنش سود رابطه معناداری مشاهده نشد.  

چکیده در امور اقتصادی اخذ تصمیم مستلزم وجود اطلاعات است، نبود اطلاعات موجب میشود تا فرآیند  تصمیم گیری مبهم باشد. ارقام و گزارشهای مالی بخشی از داده ها و اطلاعات مورد نیاز این فرایند است. این تصور که سود به عنوان اصلی ترین منبع اطلاعات، مختص شرکت میباشد، با تحقیقات تجربی مختلف مورد پشتیبانی قرار گرفته است. تحقیقات مذکور نشان داده اند که تصمیم گیرندگان به سود بیشتر از هر معیار دیگری متکی میباشند. تحقیق حاضر جهت کمک به سرمایه گذاران و سایر استفاده کنندگان در فرایند تصمیم گیری، ارتباط میان محافظه کاری و کیفیت سود و نرخ بازده را مورد ارزیابی قرار میدهد. نتایج حاکی از آن است که شاخص کیفیت سود معرفی شده بر مبنای محافظه کاری میتواند بخشی از تفاوت نرخ بازده دارایی های عملیاتی و نرخ بازده سهام جاری را با سال بعد بیان نماید. به عبارتی واحدهای اقتصادی که رویه های محافظه کارانه را اعمال میکنند، میتوانند با تغییر سرمایه گذاری در دارایی های عملیاتی، کیفیت سود واحد را تغییر دهند.

چکیده در این پژوهش به دنبال تعیین میزان سودمندی اطلاعات حسابداری در طول زمان به منظور استفاده از آنها در مدل های ارزشیابی هستیم. بدین منظور در ابتدا توانایی سود عملیاتی جاری برای پیش بینی جریانهای نقدی عملیاتی دوره ی آتی در فاصله سالهای 1378 تا 1385 و با استفاده از روش رگرسیون مقطعی سالانه بررسی شده است و در پی آن نظریه برتری سود بر جریانهای نقدی دوره ی آتی مطرح گردیده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که هم سود عملیاتی جاری و هم جریانات نقدی عملیاتی جاری توانایی پیش بینی انحرافات مقطعی جریانهای نقدی عملیاتی دوره آتی را دارند، ولی توانایی افزاینده ی سود عملیاتی جاری به طور معناداری   بر توانایی افزاینده ی جریانهای نقدی عملیاتی جاری برای پیش بینی جریانهای نقدی عملیاتی دوره آتی برتری دارد. سپس سودمندی اطلاعات حسابداری در طول زمان با استفاده از آمار ناپارامتریک بررسی شده است. در این راستا رابطه میان ضریب تعیین سود عملیات جاری، ضریب تعیین جریانهای نقدی عملیانی جاری، ضریب تعیین افزاینده ی سود عملیاتی جاری و ضریب تعیین افزاینده ی جریانهای نقدی عملیاتی جاری با زمان آزمون شد. نتیجه آزمون نشان میدهد که هیچ ارتباط معنی داری میان ضرایب تعیین نامبرده شده وجود ندارد.

چکیده پژوهش پیش رو، به مطالعه رابطه چهار متغیر مهم کلان اقتصادی شامل: تولید ناخالص داخلی(بدون نفت)، درآمدهای نفتی، سرمایه گذاری در بخش ساختمان و تورم در سطح تغییرات با سه متغیر عمده حسابداری، درآمد فروش،  بهای تمام شده کالای فروش رفته و سود عملیاتی پرداخته و سپس رشد آنها را با سه متغیر مهم دیگر حسابداری شامل: نسبت حاشیه سود عملیاتی، بازده دارایی و بازده حقوق صاحبان سهام، در شرکتهای صنایع پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بین سالهای1376 تا پایان1385 میپردازد. به دلیل بالا بودن میزان هم خطی (collinearity) بین سه متغیر اقتصادی، تولید ناخالص داخلی (بدون نفت)، در آمد نفت و سرمایه گذاری در بخش ساختمان، برای آزمون فرضیه ها از روش تحلیل عاملی استفاده شده است. نتایج به دست آمده از آزمون فرضیه اول، بیانگر آن است که سه متغیر توضیحی شامل: تولید ناخالص داخلی(بدون نفت)، درآمدهای نفتی، سرمایه گذاری در بخش ساختمان دارای رابطه مثبت، قوی و معنی داری با سه متغیر حسابداری درآمد فروش، بهای تمام شده کالای فروش رفته و سود عملیاتی صنایع پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران دارد. همچنین متغیر مستقل نرخ تورم رابطه منفی، قوی و معنی داری با سه متغیر حسابداری مذکور دارد. براساس ضریب همبستگی و ضرایب متغیرها، سه متغیر توضیحی، بیشترین تاثیر را بر بهای تمام شده کالای فروش رفته صنایع پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران دارد. این نتایج با رگرسیونهای تک متغیره نیز کاملا سازگار است. نتایج به دست آمده از آزمون فرضیه دوم،نشانگر آن است که سه متغیر توضیحی رشد با حاشیه سود عملیاتی، بازده دارایی و بازده حقوق صاحبان سهام رابطه ای مشاهده نگردید. متغیر توضیحی تورم فقط با بازده حقوق صاحبان سهام و نسبت حاشیه سود عملیاتی رابطه مثبت و ضعیفی دارد، ولی با بازده دارایی ها رابطه ای ندارد. میزان ضرایب عامل ها و همبستگی بین رشد متغیرهای اقتصادی و بازده های حسابداری ضعیف بوده که علت اصلی آن ممکن است استفاده ازاصل بهای تمام شده تاریخی در حسابداری باشد.

چکیده تحقیق حاضر به بررسی تاثیر کیفیت گزارشگری مالی و ریسک اطلاعاتی بر هزینه سرمایه شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای 1380 تا 1384 میپردازد. تحقیقات پیشین با استفاده از شاخص کیفیت اقلام تعهدی به عنوان نماگری برای سنجش کیفیت گزارشگری مالی و ریسک اطلاعات، نشان میدهد که کیفیت گزارشگری مالی بر ریسک اطلاعات و هزینه سرمایه تاثیر میگذارد. یافته های تحقیق حاضر بیانگر این است که هیزنه سرمایه (هزینه بدهی و هزینه حقوق صاحبان سهام) شرکتهای با کیفیت اقلام تعهدی پایین از هزینه سرمایه شرکتهای با کیفیت اقلام تعهدی بالا، بیشتر است. همچنین طبق یافته های این تحقیق تاثیر کیفیت اقلام تعهدی اختیاری بر هزینه سرمایه بیشتر از تاثیر کیفیت اقلام تعهدی غیراختیاری (ذاتی) بر هزینه سرمایه شرکتها است.

چکیده اهداف این تحقیق مشخص نمودن میزان رعایت حقوق سهامداران در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد. برای این منظور براساس معیارهای موجود در اصل 2 حاکمیت شرکتی سازمان توسعه و همکاری های اقتصادی (OECD) پرسشنامه ای مشتمل بر 26 سوال طراحی و بین جامعه آماری متشکل از چهار گروه اساتید مالی دانشگاه ها، اعضای هیئت مدیره و مدیران عامل شرکت های سرمایه گذاری، حسابرسان معتمد بورس اوراق بهادار تهران و کارشناسان مالی توزیع گردید. پرسشنامه های به دست آمده از 108 پاسخ دهنده با استفاده از آزمون های دو جمله ای و Tاستیودنت و همچنین آزمون فریدمن برای رتبه بندی تحلیل شد. نتیجه آزمون حاکی از عدم رعایت حقوق سهامداران در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بود.

چکیده این پژوهش شواهدی را در رابطه با اثر مدیریت سود بر مربوط بودن معیارهای سود و ارزش دفتری در تعیین ارزش شرکت با مقایسه اقلام تعهدری اختیاری کوتاه مدت و بلندمدت فراهم میکند. طبق نتایج تحقیق، مدیریت سود، مربوط بودن سود را کاهش و مربوط بودن ارزش دفتری را افزایش میدهد و علاوه بر این، مدیریت سود علاوه بر اقلام تعهدی اختیاری بلند مدت، اثر بیشتری بر مربوط بودن سود و ارزش دفتری در مقایسه با مدیریت سود با استفاده از اقلام تعهدی اختیاری کوتاه مدت دارد.

چکیده این مقاله به مقایسه صحت پیش بینی تلاطم مدلهای ساده با مدلهای پیچیده تر سری های زمانی، مدل های شرطی طبقه آرچ، در بورس اوراق بهادار تهران و بورس های توسعه یافته شامل دو شاخص اصلی بورس اوراق بهادار تهران و 8 شاخص دیگر از بورس های بین المللی به مدت 10 سال، طی دوره 1378 تا 1387، میپردازد. صحت پیش بینی این مدل ها در بورسهای مختلف با استفاده از روش شناسی خارج از نمونه مورد ارزیابی واقع میشود. مدل های مورد استفاده در این مقاله شامل مدل های گام تصادفی، میانگین تاریخی، میانگین متحرک، هموارسازی نمایی، میانگین متحرک موزون نمایی، رگرسیون و مدل های طبقه آرچ، ARCHT GARCH، EGARCH، GJR-GARCH میباشد. جهت ارزیابی صحت پیش بینی نیز از توابع زبان متقارن شامل، میانگین کامل خطا، ریشه دوم میانگین مجذور خطا، و میانگین درصدی کامل خطا، استفاده گردیده است. نتایج آزمون های تجربی نشان میدهد که در غالب بورس های بین المللی، مدل GJR-GARCH رتبه اول، مدل GARCH در غالب بورس ها در رتبه دوم قرار گرفته و مدل گام تصادفی، مدلی است که بدترین پیش بینی را در اکثر بورسهای مذکور حاصله نموده است. از سوی دیگر نتایج آزمون در مورد بورس تهران به گونه نتایج متفاوتی است، به نحوی که مدل ساده نمایی بهترین پیش بینی و مدل گام تصادفی تقریبا رتبه دوم را کسب نموده است، در نهایت اینکه مدل میانگین تاریخی بدترین نوع پیش بینی را حاصا نموده و مدل های طبقه آرچ نیز پیش بینی مناسبی را در بورس تهران به نمایش نگذاشته اند.  دانشجوی دوره دکتری حسابداری

چکیده در واکنش به نگرانی های ایجاد شده در خصوص سودمندی گزارشگری مالی فعلی، پژوهش های متعددی به منظور بررسی روند تغییرات ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری طه دهه های اخیر انجام شده است. در این رابطه، علاوه بر نبود اجماع در زمینه وجود روند کاهشی در ارتباط ارزشی، میزان مناسب بودن روش سنتی اندازه گیری ارتباط ارزشی که مبتنی بر همبستگی متغیر قیمت بازار است، دغدغه ای دیگر در ادبیات این حوزه به شمار می آید. با توجه به  شواهد روزافزون ارائه شده در ادبیات حوزه مالی رفتاری در خصوص انحراف قیمت بازار سهام از ارزش بنیادی، در پژوهش حاضر تلاش شده است تا به کمک الگوی ارزش گذاری سود مازاد، با استدلال و به شیوه تجربی نشان داده شود که روند کاهشی مشاهده شده در ارتباط ارزشی، برآمد تعامل دو عامل است؛ نه تک عاملی که پیش از آن ادعا شده بود. عامل اول، اثر اندازه گیری حسابداری است که بیانگر ناتوانی الگوی فعلی گزارشگری مالی در ثبت و بازنمایی ارزش اقتصادی شرکت میباشد و موجب کاهش واقعی ارتباط ارزشی میشود. عامل دوم، اثر رفتار سرمایه گذاران است که حاصل تاثیر روزافزون عوامل غیربنیادی بر تصمیم های سرمایه گذاران در حوزه قیمت گذاری می باشد و باعث مشاهده یک روند کاهشی غیرواقعی در ارتباط ارزشی میگردد. نتایج تحقیق بر اساس روش اندازه گیری سنتی ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری، حاکی از کاهش آن نزد شرکت های پذیرفته  شده در بورس اوراق بهادار تهران برای دوره زمانی 1378 الی 1387 میباشد. البته همانگونه که فرضیه پردازی شده بود، کاهش پیش گفته فقط نتیجه کم رنگ شده ویژگی "مربوط بودن" گزارشگری مالی (اثر اندازه گیری حسابداری) نیست، بلکه حاصل افزایش رفتار سوداگرانه سرمایه گذاران بر اثر نفوذ روزافزون عوامل غیربنیادی در قیمت بازار نیز میباشد (اثر رفتار سرمایه گذاران). همچنین، یافته های آزمون اضافی پژوهش که طی آن ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری با استفاده از همبستگی میان متغیرهای مالی و ارزش بنیادی مورد ارزیابی قرار گرفته است، حاکی از نبود روند کاهشی در ارتباط ارزشی دوره زمانی پیش گفته می باشد و نشان میدهدکه دلیل اصلی روند کاهشی مشاهده شده توسط پژوهش های قبلی، رفتار سوداگرانه سرمایه گذاران بود است که قابل انتساب به تغییرات ارزش بنیادی نمی باشد.

چکیده ارائه مجدد صورت های مالی برای بازار، حاوی اطلاعات جدیدی است. از دیدگاه سرمایه گذاران، اخبار ارائه مجدد صورت های مالی فقط بیانگر مشکلات عملکرد دوره گذشته نیست بلکه نوعی پیش بینی مشکلات آتی برای شرکت و مدیریت آن نیز محسوب می شود و موجب سلب اطمینان سرمایه گذاران نسبت به اعتبار و شایستگی مدیریت و کاهش کیفیت سودهای گزارش شده می گردد. در این تحقیق کاهش محتوای اطلاعاتی سود متعاقب تجدید ارائه صورت های مالی بررسی شده است. تعداد 185 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی سال های 78 و 86 مورد آزمون قرار گرفتند. 

چکیده براساس تحقیقات انجام شده در کشورهای مختلف، کیفیت اطلاعات ارایه شده توسط سیستم حسابداری میتواند بر ریسک نقدشوندگی سهام تاثیر بگذارد. معمولا هرچه کیفیت اطلاعات ارایه شده بالاتر باشد، ریسک نقدشوندگی کاهش می یابد. پژوهش حاضر به تبیین رابطه کیفیت سود با ریسک نقدشوندگی سهام شرکتها میپردازد. معیارهای کیفیت سود انتخابی شامل مربوط بودن، قبلیت اتکا، پایداری و هموار بودن سود حسابداری میباشند. محدوده زمانی این تحقیق برای دوره 6 ساله از ابتدای سال 1383 تا پایان سال 1388 در نظر گرفته شده و نمونه تحقیق شامل 62 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد. برای تحلیل های آماری از رگرسیون های چند متغیره استفاده شده و 8 متغیر کنترلی (اندازه، نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار، درصد مالکیت سرمایه گذاران نهادی، بازدهی سهام، نوسان بازده سهام و ضرایب سه گانه ریسک مدل فاما-فرنچ) نیز در مدل ها مورد استفاده قرار گرفته است. براساس آزمونهای انجام شده، بین مربوط بودن، قابلیت اتکا و همواره بودن سود حسابداری گزارش شده با ریسک نقدشوندگی سهام آن رابطه وجود دارد و هرچه کیفیت سود گزارش شده بالاتر باشد، ریسک نقدشوندگی سهام شرکت کاهش می یابد. بنابراین میتوان ادعا نمود که کیفیت اطلاعات حسابداری افشا شده در کاهش ریسک نقدشوندگی سهام نقش دارد.

چکیده این پژوهش مدلی برای رتبه بندی حاکمیت شرکتی در ایران ارائه میکند. پس از بررسی ادبیات نظری موضوع و منابع حاکمیت شرکتی و در نظر گرفتن شرایط اجتمای، اقتصادی سیاسی و فرهنگی ایران، مدل مفهومی و پرسشنامه تحقیق تدوین گردید. براساس مدل مفهومی تدوین شده، اثرات مالکیت، حقوق سهامداران، شفافیت و اثربخشی هیئت مدیره به عنوان ابعاد مدل انتخاب شدند. هرکدام از این ابعاد دارای 3 یا 4 مولفه و هرکدام از این مولفه ها شامل چندین شاخص (در مجموع 93 شاخص) میباشند که از طریق پرسش های مطرح شده اندازه گیری گردیده اند. پرسشنامه پژوهش در معرض نظرخواهی 19 نفر از خبرگان بازار سرمایه که دارای سوابق کافی تجربی و دانشگاهی در این موضوع بوده اند، قرار گرفت و با استفاده از روش های AHP و TOPSIS نتایج آن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و مدل نهایی پژوهش استخراج گردید. دراین مدل با استفاده از روش علمی مورد برای تجزیه و تحلیل نتایج، وزن هر یک از ابعاد، مولفه ها و شاخص ها مشخس میگردد. نتایج تحقیق نشان میدهد که ابعاد شفافیت، اثر بخشی هیئت مدیره، حقوق سهامدارن و اثرات مالکیت به ترتیب با ضرایب 0.381، 0.232، 0.222 و 0.164 در مدل دارای بیشترین تاثیر در رتبه حاکمیت شرکتی میباشند. همچنین نرخ سازگاری کلیه ابعاد و مولفه ها کمتر از 10 درصد و قابل قبول میباشد.

چکیده این تحقیق به بررسی ارتباط برخی از اطلاعات استخراج شده از گزارشهای مالی همانند سود حسابداری، جریانهای نقدی، سود تقسیمی، نسبت P/E و نرخ رشد سود حسابداری، و اطلاعات غیرمالی مانند نوع صنعت با بازده سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میپردازد. این بررسی به صورت مقطعی در راستای بررسی روند تغییرات و همچنین به صورت داده های ترکیبی در راستای ارائه الگوی مناسب برای تبیین بازده با استفاده از اطلاعات صورتهای مالی و داده های بازار انجام شده است. دوره زمانی تحقیق از ابتدای سال 1378 تا پایان سال 1387 میباشد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که سود حسابداری، سود تقسیمی، جریانهای نقدی و نرخ رشد سود حسابداری برای مجموع سالهای تحقیق از جمله عوامل موثر بر بازده سهام میباشند، و این متغیرهای رابطه مثبت و معنادار با بازده سهام دارند، ولی نسبت P/E و نوع صنعت رابطه معنی داری با بازده سهام ندارند و گویای آن است که سرمایه گذارن توجه چندانی به نوع صنعت و نسبت P/E ندارند.