مطالعات تجربی حسابداری مالی

چکیده باور و انتظارات سرمایه‌گذاران، زمینه‌ساز اتخاذ تصمیم‌ها و شکل‌دهنده رفتار آنان است. دارایی‌ها منبع مهم تصمیم‌های فعلی و آتی شرکت‌ها است که نقش‌حیاتی بر باور سرمایه‌گذاران دارد. دارایی‌های‌ حسابداری عدم‌اطمینان در مورد ارزش ذاتی سهم را برطرف می‌کند و برانتظارات افراد از شرکت تاثیر می‌گذارد. همچنین آگاهی‌بخشی دارایی‌های حسابداری از ویژگی‌های سود متمایز است. لذا ممکن ‌است کیفیت سود بر رابطه آگاهی‌بخشی دارایی‌ها و باورهای سرمایه‌گذاران تاثیرگذار نباشد. پژوهش حاضر به بررسی رابطه آگاهی‌بخشی دارایی‌های حسابداری و باورهای سرمایه‌گذاران، با تاکید بر اثرات کیفیت سود حسابداری می‌پردازد. در این راستا نمونه‌ای مشتمل بر 249 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، طی دوره زمانی 1392-1401 انتخاب و آزمون شده‌است. مدل پژوهش نیز از طریق داده‌های پنل با کنترل اثرات سال و صنعت به روش حداقل مربعات معمولی با خطای استاندارد مقاوم (خوشه‌بندی خطاها در سطح شرکت) برآورد شده است. به علاوه برای محاسبه آگاهی‌بخشی دارایی‌ها از رگرسیون غلتان ده ساله وقفه خالص دارایی‌های عملیاتی شرکت بر روی سود شرکت استفاده گردید. نتایج نشان داد، آگاهی‌بخشی‌ دارایی‌ها در سطح کل و اختیاری بر باورهای سرمایه‌گذاران تاثیر مثبت دارد. اما آگاهی‌بخشی‌ دارایی‌ها در سطح عوامل ‌ذاتی بر باورهای سرمایه‌گذاران تاثیر ندارد. همچنین، کیفیت‌ سود پایین خللی در ارتباط بین آگاهی‌بخشی ‌دارایی‌ها در سطح کل و عوامل اختیاری با باورهای سرمایه‌گذاران ایجاد نمی‌کند. این یافته‌ها می‌تواند به استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی به خصوص سرمایه‌گذاران و سهامداران کمک نماید تا در حین برآورد ارزش ذاتی سهم در جهت تصمیم سرمایه‌گذاری، به آگاهی‌بخشی دارایی‌های حسابداری نیز توجه زیادی نمایند.

چکیده در دنیای کنونی، مشخصات یک شرکت صرفاً در رابطه با مسائل مالی اثبات نمی‌شود، بلکه نیاز به گنجاندن دیدگاه-های زیست محیطی و اجتماعی پدید آمده است. بر این اساس سطح آگاهی از فعالیت‌های اجتماعی و زیست محیطی به سرعت در حال رشد بوده و این دیدگاه در سال‌های اخیر تحت عنوان عملکرد پایداری مورد توجه قرار گرفته است. مطابق با مفاهیم نظریه اقتضایی، اجرای رویکرد پایداری بسته به شرایط مختلف سازمان می‌تواند به طور قابل-توجهی متفاوت باشد. این نظریه پیامدهای زیادی در تصمیم‌گیری مدیریت در سازمانی به همراه داشته است، تصمیمات مدیریت خود متاثر از ویژگی‌های آنان است. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش تعدیل‌کنندگی ابعاد رفتاری مدیران بر رابطه بین عوامل اقتضایی و عملکرد پایداری غیرمالی است. نه فرضیه پژوهش با استفاده از اطلاعات 142 شرکت پذیرفته شده در شرکت بورس اوراق بهادار تهران در دوره زمانی 1392 تا 1401 (شامل 1420 مشاهده شرکت ـ سال) و به‌کارگیری رگرسیون آزمون و تجزیه و تحلیل شدند. نتایج حاکی از تاثیر مثبت و معنادار اندازه شرکت بر عملکرد پایداری غیرمالی و تاثیر منفی و معنادار پیچیدگی و عدم اطمینان محیطی بر عملکرد پایداری غیرمالی بوده، بین استقلال هیئت مدیره و عملکرد پایداری غیرمالی رابطه معناداری مستند نشد. خوش‌بینی مدیریت رابطه بین اندازه شرکت و عملکرد پایداری غیرمالی را تقویت می‌کند، علاوه بر این، کوته‌بینی مدیریت جهت رابطه بین استقلال هیئت مدیره و عملکرد پایداری غیرمالی را تغییر داده و منفی می‌کند.

چکیده رعایت مسئولیت‌های اجتماعی و زیست‌محیطی از ملزومات عصر رقابتی کنونی است و فشار رقابتی شرکت‌ها در این شرایط، هزینه‌هایی را بر شرکت‌ها تحمیل می‌کند که می‌تواند عملکرد مالی شرکت را تحت تاثیر قرار دهد. در این پژوهش نقش تعدیلی قدرت رقابت در رابطه بین مسئولیت‌های اجتماعی و زیست‌محیطی با عملکرد مالی شرکت‌ها بررسی شده است. نمونه آماری این پژوهش شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه 1395 تا 1400 است. با غربالگری منظم شرکت‌ها، 108 شرکت به‌عنوان نمونه انتخاب شده است. پس از بررسی فرض‌های کلاسیک رگرسیون، الگوی داده‌های تابلویی با اثرات ثابت استفاده شده است. نتایج نشان داد عملکرد اجتماعی با عملکرد مالی رابطه مثبت دارد و قدرت رقابت بر رابطه بین عملکرد اجتماعی با عملکرد مالی نقش تعدیلی منفی دارد. عملکرد زیست‌محیطی با عملکرد مالی رابطه مثبت دارد و قدرت رقابت بر این رابطه، نقش تعدیلی منفی دارد. با توجه به ضرایب به‌دست آمده، بُعد اجتماعی شرکت نسبت به بُعد زیست‌محیطی، در افزایش عملکرد موثرتر است.

چکیده رعایت مسئولیت‍های اجتماعی و زیست‍محیطی از ملزومات عصر رقابتی کنونی است و فشار رقابتی شرکت‍ها در این شرایط، هزینه‍هایی را بر شرکت‍ها تحمیل می‍کند که می‍تواند عملکرد مالی شرکت را تحت تأثیر قرار دهد. در این پژوهش نقش تعدیلی قدرت رقابت در رابطه بین مسئولیت­های اجتماعی و زیست­محیطی با عملکرد مالی شرکت‍ها بررسی شده است. نمونه آماری این پژوهش شرکت‍های پذیرفته‍شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه 1395 تا 1400 است. با غربالگری منظم شرکت‍ها، 108 شرکت به‍عنوان نمونه انتخاب شده است. پس از بررسی فرض‍های کلاسیک رگرسیون، الگوی داده‍های تابلویی با اثرات ثابت استفاده شده است. نتایج نشان داد عملکرد اجتماعی با عملکرد مالی رابطه مثبت دارد و قدرت رقابت بر رابطه بین عملکرد اجتماعی با عملکرد مالی نقش تعدیلی منفی دارد. عملکرد زیست‍محیطی با عملکرد مالی رابطه مثبت دارد و قدرت رقابت بر این رابطه، نقش تعدیلی منفی دارد. با توجه به ضرایب به‍دست‍آمده، بُعد اجتماعی شرکت نسبت به بُعد زیست‍محیطی، در افزایش عملکرد مؤثرتر است.

چکیده هدف این مقاله ارزیابی عملکرد کارکنان اداره کل خزانه کشور پس از اجرای سامانه‍ی درخواست وجه الکترونیکی با رویکرد کارت امتیازی متوازن (BSC) در اداره کل خزانه می‍باشد. روش تحقیق از نوع توصیفی بوده که به لحاظ ماهیت، کاربردی است. جامعه آماری این تحقیق کارشناسان، حسابرسان و مدیران اداره کل خزانه مستقر در وزارت اقتصاد و دارایی و مجریان، متخصصان پیاده‍سازی سامانه‍ی درخواست وجه الکترونیکی را تشکیل می‍دهند. 53 نفر از کارکنان با استفاده از روش تمام شماری به‌عنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند. به‌منظور تعیین روایی پرسشنامه‍ها، از روایی محتوایی استفاده شده است و پایایی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 883/0 به دست آمد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که عملکرد کارکنان اداره‍ی کل خزانه برای پرداخت دستگاه‍های اجرایی ملی کشور پس از اجرای سامانه‍ی درخواست وجه الکترونیکی از منظر کارت امتیازی متوازن (BSC) در حد مطلوب است. مهم‍ترین معیار در ارزیابی عملکرد کارکنان اداره کل خزانه کشور به ترتیب توانمندسازی با میانگین رتبه‍ ی (25/3) بالاترین رتبه، فرهنگ و ارزش با میانگین رتبه‍ی (20/3)، کیفیت دوره آموزشی با میانگین رتبه‍ی (97/2)، رضایت از حرفه‍گری با میانگین رتبه‍ی (84/2) و رضایت از محیط کار با میانگین رتبه‍ی (75/2) می‍باشند.

چکیده حقوق بشر به‌عنوان یکی از اهداف نهادها و سازمان‌های بین‌المللی امروزه تلقی می‌شود که جنبه‌های فراگیری از کارکردهای اجتماعی را تحت تأثیر قرار داده است. گستردگی مبانی این مفهوم، فراتر از حوزه‌های قانونی و حقوقی، به بسترهایی همچون بازار سرمایه توسعه داده شده است تا به برابری منافع بین گروه‌های اقلیت و اکثریت بیانجامد. این مطالعه در این راستا، ضمن شناسایی زمینه‌های نوظهور توسعه‌ی حسابداری حقوق بشر در بازار سرمایه ایران، به دنبال ارزیابی آن در بستر مطالعه می‌باشد. روش‌شناسی پژوهش ازنظر هدف اکتشافی است و ازنظر نتیجه جزء پژوهش‌های توسعه‌ای قلمداد می‌شود. به لحاظ جمع‌آوری داده‌ها نیز این مطالعه ترکیبی تلقی می‌شود. لذا از طریق ابزار مصاحبه و فرآیند نظریه داده بنیاد، طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تلاش شد تا چارچوب نظری پدیده‌ی موردبررسی ارائه گردد. در ادامه با انجام فرآیند تحلیل دلفی فازی تلاش شد تا پایایی مؤلفه‌های محوری موردبررسی قرار گیرد تا درنهایت از طریق فرآیندهای ماتریسی اثرگذارترین زمینه‌ی توسعه‌ی حسابداری حقوق بشر در بستر مطالعه تعیین گردد. در این مطالعه 14 نفر از خبرگان دانش حسابداری جهت انجام مصاحبه و 25 نفر از مدیران شرکت‌های کارگزاری و کارشناسان معاونت‌های بخش‌های مختلف بازار سرمایه جهت پر نمودن چک لیست‌های ماتریسی مشارکت داشتند. نتایج این مطالعه در بخش کیفی از مجموع 321 کدباز، حکایت از تعیین 32 مضمون؛ 6 مؤلفه و 3 مقوله اصلی دارد. همچنین نتایج بخش کمی نشان داد، مهم‌ترین زمینه‌ی توسعه‌ی نوظهور حسابداری حقوق بشر در بستر شرکت‌های بازار سرمایه، توسعه‌ی کارکردهای حاکمیتی اثربخش در جهت تحریک رویکردهای برابر بین واحدهای عملیاتی و مالی شرکت با ذینفعان می‌باشد. نتایج کسب‌شده حکایت از این موضوع دارند که نقش حاکمیت شرکتی به‌عنوان یک زمینه‌ی مؤثر در توسعه‌ی حسابداری حقوق بشر، جنبه‌هایی از تنوع انتخاب اعضای هیئت‌مدیره به‌عنوان نماد گروه‌های مختلف سهامداران ازنظر آیین؛ نژاد و جنسیت را در بر می‌گیرد که می‌تواند در افزایش سطح اثربخشی کارکردهای نظارتی بر مدیران و واحد مالی شرکت مؤثر باشد.

چکیده تیم‌های حسابرسی یکی از مهم‌ترین تغییرات عملکردی در ارتقاء کیفیت گزارش حسابرسی نسبت به گذشته تلقی می‌شود که بر اساس آن می‌توان شکاف انتظارات را کاهش داد؛ اما بدون زمینه‌سازی محورهای مدیریتی و آسیب‌شناسی تعارض‌های عملکردی حسابرسان، الزاماً نمی‌تواند انتظار ارتقاء کیفیت گزارش‌های حسابرسی را داشت. لذا هدف این مطالعه ارائه‌ی چارچوبِ آسیب‌شناسی تیم‌گرایی در حرفه حسابرسی و ارزیابی آن از طریق فرآیند رتبه‌بندی ماتریسی می‌باشد. این مطالعه به لحاظ روش‌شناسی ترکیبی و اکتشافی محسوب می‌شود، زیرا به دلیل عدم شناسایی زمینه‌های آسیب‌پذیری تیم‌گرایی در حرفه حسابرسی، امکان انجام تحلیل نظریه داده بنیاد را در این مطالعه ممکن ساخت تا پس از شناسایی ابعاد مدل، از طریق تحلیل دلفی فازی، مشخص شود، همسانی محتوایی بین مؤلفه‌ها به‌عنوان زمینه‌ی محوریِ آسیبِ تیم‌گرایی در بستر حرفه حسابرسی با مقوله‌های شناسایی‌شده وجود دارد یا خیر. سپس با استفاده از تحلیل رتبه‌بندی تفسیری، تلاش شد تا نسبت به اولویت‌بندی محورهای شناسایی‌شده، اقدام شود. نتایج مطالعه حاضر در بخش کیفی و ارائه مدل، طی 12 مصاحبه از وجود ۳ مقوله و 8 مؤلفه و 42 مضمون مفهومی حکایت دارد. در فاز دوم پژوهش نیز مشخص شد، اختلال ادراک فردی مهم‌ترین عارضه‌ای است که تیم‌های حسابرسی در جریان به اشتراک‌گذاری اطلاعات و تمرکز بر شیوه‌های مشارکتی با آن روبرو می‌باشند و این مسئله می‌تواند کارکردهای تیم‌های حسابرسی را با چالش جدی مواجه کند. نتیجه کسب‌شده حکایت از این مسئله دارد که حسابرسان به‌عنوان اعضای تیم حسابرسی، زمانی می‌توانند کارکردهای اثربخشی در ارتقاء کیفیت حسابرسی داشته باشند که به‌واسطه‌ی سطح شناخت ادراکی برآمده از ویژگی‌های رفتاری و روان‌شناختی، هریک از حسابرسان به‌طور فردی بتواند نقش اثرگذاری در مشارکت و به اشتراک‌گذاری اطلاعات داشته باشند.