مطالعات تجربی حسابداری مالی

چکیده سیاست تقسیم سود یکی از مهمترین مباحث مطرح در ادبیات مالی است. یکی از انگیزه‌های مدیران عامل قدرتمند برای پرداخت سود، ایجاد شهرت در بازارهای سرمایه است تا تأمین مالی خارجی را با شرایط مطلوب کسب کنند. با این‌حال، ارزش خالص مورد انتظار چنین شهرتی به احتمال تأمین مالی خارجی که با سودآوری پایین و نوسان بالای جریان وجه نقد مرتبط است، بستگی دارد. بنابراین، این پژوهش درصدد است تا تأثیر قدرت مدیرعامل بر احتمال پرداخت سود سهام را در شرایط سودآوری پایین و نوسان بالای جریان وجه نقد بررسی نماید. در این راستا، 128 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی 1393 تا 1400 بررسی شدند. نتایج نشان می‌دهد قدرت مدیرعامل بر پرداخت و افزایش سود سهام تأثیر منفی و معناداری دارد. همچنین، سودآوری پایین و نوسان بالای جریان وجه نقد، تأثیر منفی قدرت مدیرعامل بر افزایش سود سهام را افزایش می‌دهد. اما بر ارتباط بین قدرت مدیرعامل و پرداخت سود سهام اثر تعدیل‌کننده معناداری ندارد. محدودیت مالی نیز بر ارتباط بین قدرت مدیرعامل با پرداخت و افزایش سود سهام اثر تعدیل‌کننده معناداری ندارد.

چکیده استفاده‌کنندگان در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی، نیاز به اطلاعات مالی باکیفیت دارند و حسابرسی مستقل نقش عمده­ای را در ارتقای کیفیت گزارشگری مالی ایفا می­کند. لذا در این پژوهش سعی گردید با استفاده از روش پژوهش دلفی فازی و نظرخواهی از خبرگان حرفه­ای، ضمن شناسایی معیارهای بهبود کیفیت حسابرسی، الگویی مناسب برای محیط اقتصادی ایران، با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی طراحی شود. همچنین وضع موجود و مطلوب کیفیت شاخصه­های بهبود کیفیت حسابرسی در ایران نیز مقایسه شده است و درنهایت ابعاد کیفیت حسابرسی ازنظر اهمیت رتبه­بندی شده­اند. بدین منظور به پیروی از هیئت استانداردهای بین­المللی حسابرسی و اطمینان­بخشی 60 شاخص احصاء گردید که در پنج بُعد الف. عوامل ورودی با 21 شاخص؛ ب. عوامل فرآیندی با 10 شاخص؛ ج. عوامل خروجی با 9 شاخص؛ د. تعاملات اصلی با 10 شاخص و عوامل زمینه­ای با 10 شاخص طبقه­بندی شد. داده­ها با استفاده از نرم‌افزارهای R و Amos و Super Decisions مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج پژوهش حاکی از پذیرفته­شدن 54 شاخص می­باشد که الگویی برای بهبود کیفیت حسابرسی فراهم می­کند. همچنین نتایج حاصل از مقایسه وضع موجود و وضع مطلوب شاخصه­های بهبود کیفیت حسابرسی بیانگر اختلاف معنادار بین وضع موجود محیط کیفیت حسابرسی در ایران با محیط مطلوب است. درنهایت نتایج حاصل از رتبه­بندی ابعاد مؤثر بر بهبود کیفیت حسابرسی نشان می­دهد که عوامل فرآیندی در رتبه­ی اول اهمیت از دیدگاه خبرگان، عوامل ورودی در رتبه­ی دوم، تعاملات اصلی و عوامل زمینه­ای هر دو در رتبه­ی سوم و عوامل خروجی در رتبه­ی چهارم قرار گرفته ­اند.
 

چکیده هدف از انجام این پژوهش، بررسی تأثیر تغییر در روش حسابداری محاسبه ذخایر وام‌های بانکی بر کیفیت گزارشگری مالی بانک‌ها می‌باشد. برای انجام این‌کار، ابتدا ادبیات نظری فعلی حول موضوع پژوهش تشریح و نظرات متضاد موجود در پژوهش‌های پیشین بیان شده است. در ادامه، ذخایر وام‌ها با فرض به‌کارگیری روش مورد تأیید استانداردهای بین‌المللی حسابداری (روش زیان مورد انتظار) و با استفاده از روش ماتریس انتقال، برای 17 بانک نمونه محاسبه شده است. سپس، اطلاعات متغیرهای پژوهش از سال 1396 تا سال 1400، با دو فرض استفاده از روش فعلی و استفاده از روش زیان مورد انتظار، جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل شده‌ و فرضیه پژوهش با استفاده از روش حداقل مربعات آزمون شده است. نتایج حاصل از پژوهش‌ نشان داد که ارتباط بین تغییر در سیستم گزارشگری و اقلام تعهدی اختیاری به‌عنوان نشانگر کیفیت گزارشگری مالی، منفی و معنی‌دار می‌باشد و تغییر در روش حسابداری مورداستفاده در محاسبه ذخایر، سبب کاهش اقلام تعهدی اختیاری و بهبود کیفیت گزارشگری مالی می‌شود. از سوی دیگر، نتایج پژوهش نشان داد که بانک‌های بزرگ نسبت به بانک‌های کوچک علاقه بیشتری به استفاده از اقلام تعهدی اختیاری و اعمال مدیریت سود دارند که این موضوع می‌تواند ناشی از «تئوری هزینه‌های سیاسی» باشد.

چکیده ژوهش حاضر به بررسی آثار بیش‌‌اطمینانی مدیران عامل شرکت‌‌ها بر سودآوری شرکت و پیش‌‌بینی‌‌پذیری آن می‌‌پردازد. فرضیه‌‌های پژوهش مبنی بر اثر مثبت و معنادار بیش‌‌اطمینانی مدیران عامل بر سودآوری و پیش‌‌بینی‌‌پذیری آن با استفاده از داده‌‌های مربوط به 257 مدیرعامل شرکت‌‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی یک دورۀ شانزده‌ساله و به‌کارگیری روش رگرسیون گشتاورهای تعمیم‌یافته مورد آزمون قرار گرفت. نتایج بررسی اولیه از اثر مثبت و معنادار بیش‌‌اطمینانی بر سودآوری واحد تجاری و پیش‌‌بینی‌‌پذیری سودآوری آتی آن حکایت دارد. تحلیل حساسیت نتایج با تغییر سنجه سودآوری از بازده دارایی‌‌ها و بازده حقوق مالکانه به شاخص کیو توبین و تغییر سنجه بیش‌‌اطمینانی مدیریت بر نقش‌‌آفرینی بیش‌‌اطمینانی در این زمینه تأکید می‌‌کند. این نتایج از نقش مثبت به‌کارگیری مدیران بیش‌‌مطمئن در شرکت‌‌ها حمایت می‌‌نماید. این یافته‌‌ها علاوه بر افزودن بر ادبیات اندک پیرامون آثار مثبت بیش‌‌اطمینانی مدیران، می‌‌تواند توسط سرمایه‌‌گذاران، تحلیل‌‌گران و سایر استفاده‌‌کنندگان نتایج پژوهش در لحاظ نمودن بیش‌‌اطمینانی در تحلیل‌‌های خود پیرامون سودآوری و پیش‌‌بینی‌‌پذیری آن بکار روند.

چکیده هدف از پژوهش حاضر، شناسایی متغیرهای غیرشکننده مؤثر بر کیفیت حسابرسی مالیاتی، با توجه به ویژگی‌های محیطی و شرایط حاکم بر مودیان و حسابرسان مالیاتی می‌باشد. پژوهش کاربردی حاضر در بازه زمانی 10 ساله (1400-1391) و با استفاده از داده‏های 511 پرونده مالیاتی استان مازندران انجام شده است. جهت ارائه مدل، ابتدا از طریق مصاحبه با خبرگان و مرور ادبیات پژوهش، اقدام به شناسایی 64 عامل مؤثر بر کیفیت حسابرسی مالیاتی در قالب سه گروه ویژگی‏های مؤدی، حسابرس مالیاتی و عوامل کلان شده، سپس داده‌های مربوطه وارد مدل‌های BMA، TVP-DMA و TVP-DMS گردیدند. بر اساس میزان حداقل خطا، مدل BMA از بالاترین دقت برخوردار بود. پس از برآورد مدل، 17 شاخص اصلی در سه گروه متغیرهای حسابرسان مالیاتی (کیفیت حسابرسی مالیاتی دوره گذشته، سابقه کار، رسیدگی فردی یا گروهی پرونده، تخصص حسابرس، میزان استفاده حسابرسان از اطلاعات واصله، فشار کاری حسابرس، انجام حسابرسی در چند منبع مالیاتی، معامله با اشخاص وابسته، وجود فاکتور غیررسمی، استفاده از کارت بازرگانی دیگران)؛ متغیرهای درون شرکتی (مدیریت سود تعهدی؛ نسبت بدهی) و متغیرهای کلان اقتصادی (تورم، نرخ ارز غیررسمی، پیچیدگی مالیاتی، انصاف مالیاتی، شاخص فضای کسب‌وکار و شاخص سرمایه اجتماعی)، به‌عنوان متغیرهای اثرگذار مشخص گردیدند. بر اساس نتایج کاملاً مشهود است که کیفیت حسابرسی مالیاتی دارای ماهیتی چندبعدی است. با توجه به فقدان پژوهش جامع در حوزه کیفیت حسابرسی مالیاتی در این خصوص، مدل چندوجهی طراحی‌شده؛ دیدگاه جامعی از عوامل مؤثر بر کیفیت حسابرسی مالیاتی ارائه می‌نماید.

چکیده تمایل حسابداران برای شرکت در آزمون حسابدار رسمی به‌گونه‌ای است که رقابتی بسیار دشوار و حرفه‌ای را ناگزیر کرده است، لذا هدف پژوهش حاضر شناخت تجارب زیسته داوطلبان آزمون حسابدار رسمی است. با توجه به جهت‌گیری‌های روانی و ساختار علمی و اجتماعی منحصربه‌فرد داوطلبان و متفاوت بودن دیدگاه‌های افراد و چندبعدی بودن آزمون از پارادایم تفسیری و روش کیفی پدیدارشناسی استفاده شده است تا فارغ از محاسبات آماری به مطالعه عمیق پدیده پژوهش پرداخته شود. مشارکت‌کنندگان این مطالعه به تعداد 37 نفر (16 نفر از حسابداران رسمی و 21 نفر از داوطلبان مردود) و با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. در جمع‌آوری داده‌های موردنیاز از روش مصاحبه نیمه‌ساختار یافته تا رسیدن به حد اشباع نظری استفاده شد. تحلیل داده‌ها در پنج مرحله و با استفاده از روش جیورجی انجام شد. براساس نظرات متقاضیان آزمون، 4 مضمون اصلی ضعف‌ها و محدودیت‌ها، چالش‌های ساختاری، نقاط قوت و راهکارهای بهبود کیفیت آزمون شناسایی گردید. همچنین برای هرکدام از مضامین اصلی، 3 مضمون فرعی با 99 روایت منحصربه‌فرد استخراج شد. علاوه بر این، نتایج نشانگر این بود که علی‌رغم تفاوت در نگاه داوطلبان، فقدان منابع آموزشی مخصوصاً در دروس حسابداری و حسابرسی بسیار مورد تأکید است. نتایج همچنین بر گسترش سرفصل‌های آزمون جهت شمول مهارت‌های فنی و پرهیز از طرح سؤالات تئوریک اشاره دارد. درمجموع یافته‌های پژوهش حکایت از اهمیت تهیه منابع آموزشی و لزوم طرح سؤالات عملی به‌عنوان اصلی‌ترین دغدغه داوطلبان است.

چکیده هدف این مطالعه، ارزیابی زمینه‌های چالش‌برانگیز پیاده‌سازی حسابداری تعهدی در بخش عمومی می‌باشد. روش‌شناسی این مطالعه ترکیبی است به‌طوری‌که در بخش کیفی از طریق غربالگری سیستماتیک، نسبت به شناسایی زمینه‌های چالش‌برانگیز پیاده‌سازی حسابداری تعهدی در بخش عمومی اقدام می‌شود. سپس طی دو مرحله تحلیل دلفی تلاش می‌گردد تا پایایی ابعاد شناسایی‌شده موردبررسی قرار گیرد. درنهایت در بخش کمی از طریق تحلیل رتبه‌بندی تفسیری، به دنبال ارزیابی زمینه‌های شناسایی‌شده در بستر اداره کل وزارت امور اقتصاد و دارایی استان مازندران می‌باشد. نتایج مطالعه در بخش کیفی از وجود 9 زمینه‌ی چالش‌برانگیز پیاده‌سازی حسابداری تعهدی در بخش عمومی حکایت داشت که طی فرآیند تحلیل دلفی فازی، 8 معیار به‌عنوان دلایل شکاف پیاده‌سازی حسابداری تعهدی مورد تأیید قرار گرفت. سپس در بخش کمی مشخص شد، چالش به‌کارگیری استانداردهای حسابداری بخش عمومی، عامل مؤثری در ایجاد شکاف پیاده‌سازی حسابداری تعهدی در اداره کل وزارت امور اقتصاد و دارایی استان مازندران می‌باشد. نتیجه این مطالعه بیان‌کننده‌ی این مسئله است که استانداردهای حسابداری بخش عمومی، اگرچه در طی سالیان گذشته از طریق اصلاحیه‌های مختلف در تلاش برای بهبود پیاده‌سازی حسابداری تعهدی در بخش عمومی بوده است، اما فقدان پوشش جنبه‌هایی مختلفی از استانداردهای تدوین‌شده در مرحله‌ی اجرا عملاً باعث ایجاد چالش‌هایی در پیاده‌سازی حسابداری تعهدی در اداره کل وزارت امور اقتصاد و دارایی استان مازندران گردیده است.