ویژگی‌های کمیته حسابرسی و جریان وجه نقد آزاد؛ آزمون نظریه‌های نمایندگی و هزینه معاملات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حسابداری موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی روزبه، زنجان، ایران.

2 استادیار گروه حسابداری دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

3 استادیار گروه حسابداری (مدرس مدعو) دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

4 کارشناس ارشد، حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

10.22054/qjma.2021.49592.2116

چکیده

طبق نظریه نمایندگی، وجود سازوکارهای نظام راهبری اثربخش مانند کمیته حسابرسی می‌تواند مشکلات مرتبط با مسائل نمایندگی را بر طرف نموده و در نتیجه منجر به کاهش سطح جریان وجه نقد آزاد شرکت‌ها گردد. اما طبق نظریه هزینه معاملات، وجود سازوکارهای نظام راهبری با کیفیت، نه تنها منجر به کاهش سطح این نوع از جریان‌ها نمی‌گردد، بلکه حتی با توجه به هزینه تامین مالی کمتر این نوع منابع تامین مالی داخلی، در مقایسه با سایر روش‌های تامین مالی، منجر به افزایش سطح جریان وجه نقد آزاد در شرکت‌ها می‌گردد. بنابراین هدف از این پژوهش بررسی رابطه بین ویژگی‌های کمیته حسابرسی (اندازه، استقلال، تخصص مالی و جنسیت اعضای کمیته حسابرسی) با جریان وجه نقد آزاد در 120 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی 1393 تا 1397 است. فرضیههای پژوهش با استفاده از تحلیل رگرسیون و رویکرد داده‌های ترکیبی مورد آزمون قرار گرفت. نتایج پژوهش حاکی از آن‌ است که ویژگی‌های اندازه، استقلال، تخصص مالی و جنسیت اعضای کمیته حسابرسی تأثیر مثبت و معناداری بر جریان وجه نقد آزاد دارد؛ که این یافته‌ها با نظریه هزینه معاملات انطباق دارد. شواهد پژوهش نشان می‌دهد که کمیته‌های حسابرسی، علاوه بر ایفای نقش در حوزه‌هایی مانند ساختار کنترل‌های داخلی شرکت، حسابرسی داخلی و حق‌الزحمه حسابرسی، می‌توانند موجب بهبود وضعیت مدیریت منابع مالی نیز گردند. یافته‌های پژوهش موجب بسط و توسعه ادبیات نظری و تجربی اثربخشی نقش کمیته‌های حسابرسی در حوزه مدیریت ریسک شرکت با تاکید بر مدیریت نقدینگی و جریان‌های نقدی آزاد است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Audit Committee Characteristics and the Free Cash Flow: Testing the Agency and the Transactions Cost Theories

نویسندگان [English]

  • mostafa abdi 1
  • hassan zalaghi 2
  • Mahdi Kazemi Olum 3
  • Majid Aligiglo 4
1 Associate Prof, Rouzbeh University, Zanjan, Iran.
2 Assistant Professor, Bu-Ali Sina University, Hamadan
3 Assistant Professor, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran
4 MSc in Accounting, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

طبق نظریه نمایندگی، وجود سازوکارهای نظام راهبری اثربخش مانند کمیته حسابرسی می‌تواند مشکلات مرتبط با مسائل نمایندگی را بر طرف نموده و در نتیجه منجر به کاهش سطح جریان وجه نقد آزاد شرکت‌ها گردد. اما طبق نظریه هزینه معاملات، وجود سازوکارهای نظام راهبری با کیفیت، نه تنها منجر به کاهش سطح این نوع از جریان‌ها نمی‌گردد، بلکه حتی با توجه به هزینه تامین مالی کمتر این نوع منابع تامین مالی داخلی، در مقایسه با سایر روش‌های تامین مالی، منجر به افزایش سطح جریان وجه نقد آزاد در شرکت‌ها می‌گردد. بنابراین هدف از این پژوهش بررسی رابطه بین ویژگی‌های کمیته حسابرسی (اندازه، استقلال، تخصص مالی و جنسیت اعضای کمیته حسابرسی) با جریان وجه نقد آزاد در 120 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی 1393 تا 1397 است. فرضیههای پژوهش با استفاده از تحلیل رگرسیون و رویکرد داده‌های ترکیبی مورد آزمون قرار گرفت. نتایج پژوهش حاکی از آن‌ است که ویژگی‌های اندازه، استقلال، تخصص مالی و جنسیت اعضای کمیته حسابرسی تأثیر مثبت و معناداری بر جریان وجه نقد آزاد دارد؛ که این یافته‌ها با نظریه هزینه معاملات انطباق دارد. شواهد پژوهش نشان می‌دهد که کمیته‌های حسابرسی، علاوه بر ایفای نقش در حوزه‌هایی مانند ساختار کنترل‌های داخلی شرکت، حسابرسی داخلی و حق‌الزحمه حسابرسی، می‌توانند موجب بهبود وضعیت مدیریت منابع مالی نیز گردند. یافته‌های پژوهش موجب بسط و توسعه ادبیات نظری و تجربی اثربخشی نقش کمیته‌های حسابرسی در حوزه مدیریت ریسک شرکت با تاکید بر مدیریت نقدینگی و جریان‌های نقدی آزاد است.

کلیدواژه‌ها [English]

  • independence
  • Size
  • Financial Expertise
  • Free Cash Flow
ایزدی‌نیا، ناصر، روح‌الهی، وحید. (1396). تأثیر جریان‌های نقدی آزاد مازاد، نظام راهبری شرکتی و اندازه شرکت بر پیش‌بینی‌پذیری سود. پژوهش‌های حسابداری مالی وحسابرسی، 9 (36)، 131-150.
ایمانی‌برندق، محمد، عبدی، مصطفی، کاظمی‌علوم، مهدی. (1396). بررسی تأثیر تنوع جنسیتی در کمیتۀ حسابرسی بر حق‎الزحمۀ حسابرسیِ شرکت‎های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 24 (3)، 303-322.
بنی‌مهد، بهمن، عربی، مهدی، حسن‌پور، شیوا. (1395). پژوهش‌های تجربی و روش‌شناسی در حسابداری. تهران: انتشارات ترمه.
حاجیها، زهره، رجب‌دری، حسین. (1396). بررسی تأثیر ویژگی‌های کمیته حسابرسی بر سطح نگهداری وجه نقد. دانش حسابداری، 8 (2)، 63-83.
رضازاده، جواد، عبدی، مصطفی، کاظمی علوم، مهدی. (1396). ویژگی‌های کمیته حسابرسی و تجدید ارائه صورت‌های مالی. پژوهش‌های حسابداری مالی،  9(2)، 1-15.
صفرزاده، محمدحسین، محمدی، عرفان. (1398). اثر ویژگی‌های کمیته حسابرسی بر رابطه بین پیچیدگی حسابرسی و تاخیر در گزارش حسابرسی. مطالعات تجربی حسابداری مالی.  16(62)، 45-76.
فخاری، حسین، محمدی، جواد، حسن‌نتاج‌کردی، محسن. (1393). بررسی اثر وی‍ژگی‌های کمیته حسابرسی بر مدیریت سود از طریق اقلام واقعی. مطالعات تجربی حسابداری مالی. 12 (46)، 130-154.
کاظمی­علوم، مهدی، ایمانی‌برندق، محمد، عبدی، مصطفی. (1398). بررسی تأثیر تنوع جنسیتی در هیئت مدیره و کمیته حسابرسی بر کیفیت سود، دانش­حسابداری، 18 (1)، 137-168.
کرمی، غلامرضا، فرجی، امید، رحیم‌زاده، امین. (1397). تخصص کمیته حسابرسی و مدیریت انتظارات. پژوهش‌های حسابداری مالی، 10 (1)، 37-54.
محمدرضائی، فخرالدین. (1396). روش پژوهش در حسابداری. تهران: انتشارات ترمه.
منشور کمیته حسابرسی. (1391). سازمان بورس و اوراق بهادار، تهران.
Abbott, L., Parker, S., Peters, G. (2004). Audit committee characteristics and restatements. Auditing: A Journal of Practice and Theory, 23 (1), 69–87.
Abernathy, J., Herrmann, D., Kang, T., and Krishnan, G. (2013). Audit committee financial expertise and properties of analyst earnings forecasts. Advances in Accounting, incorporating Advances in International Accounting, 29, 1–11.
Appuhami, R., Tashakor, S. (2017). The Impact of Audit Committee Disclosure: An Analysis of Australian Firms. Australian Accounting Review, 27 (4), 400-420.
Bédard, J., Chtourou, S., Courteau, L. (2004). The Effect of audit committee expertise, independence, and activity on aggressive earnings management. Auditing: A Journal of Practice and Theory, 23 (2),13–35.
Benjamin, S.J., Karrahemi, K.E. (2013). A test of audit committee characteristics and free cash flows. Corporate Ownership & Control, 10 (2), 611-626.
Carcello, J., Hollingsworth, C., Neal, T. (2006). Audit committee financial experts: A closer examination using firm designations. Accounting Horizons, 20 (4), 351–373.
Carcello, J., Neal, T. (2000). Audit committee composition and auditor reporting. The Accounting Review, 75, 453–467.
Chen, Y., Eshleman, J. & Soileau, J. (2016). Board Gender Diversity and Internal Control Weaknesses. Advances in Accounting incorporating advances in international accounting, 32(1), 1-9.
Choi, S., Han, J., Jung, T. and Song, B. (2020). Audit committee members with CEO experience and the value of cash holdings. Managerial Auditing Journal, Vol. ahead-of-print No. ahead-of-print. https://doi.org/10.1108/MAJ-04-2019-2269
Fama, E.F. and Jensen, M.C. (1983). Separation of ownership and control. Journal of Law& Economics, 26, 301-25.
Fuad, N, S. (2017).The Impact of Audit Committe Charecteristics Financial Distress. Diponegord Journal of Accounting, 6 (2), 1-9.
Gul, F.A., Srinidhi, B., Ng, A.C. (2011). Does  gender diversity  improve  the informativeness of  stock prices? Journal of Accounting and Economics, 51 (3),38-314.
Haldar,  A.  and  Raithatha,  M.(2017). Do  compositions  of  board  and audit  committee  improve  financial  disclosures?  International Journal of Organizational Analysis, 25 (2), 251-269.
Harford, J., Mansi, S.A. and Maxwell, W.F. (2008), Corporate governance and firm cash holdings in the U.S, Journal of Financial Economics,87, 535–555.
Jensen, M., Meckling, W. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3, 305–360.
Jensen, M.C. (1986). Agency costs of free cash flow, corporate finance and takeovers. American Economic Review, 76 (2), 323-329.
Kalbers, L. P., and T. J. Fogarty. (1993). Audit committee effectiveness: An Empirical Investigation of the Contribution of Power. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 12 (1), 24-49.
Keynes, J.M. (1936). The General Theory of Employment. In: Interest and Money. Harcourt Brace, London.
Khanchel, I. (2007). Corporate governance: Measurement and determinant analysis. Managerial Auditing Journal, 22(8), 740-760.
Kienschnick, R., LaPlante, M., Moussawi, R. (2006). Corporate working capital management: determinants and consequences. http://www.fma.org/SLC/Papers/cwcmf_fma.pdf.
La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F, Shleifer, A. and Vishny, R.W. (1998). Law and Finance. Journal of Political Economy, 106, 113 – 1155.
Lev, B. (1989). On the Usefulness of Earnings and Earnings Research: Lessons and Direction from two Decades of Empirical Research. Journal of Accounting Research, 27, 153–189.
Li Huang, C., Chen, W., Lu, K. (2016). Can the audit committee provide better oversight of listed companies? An efficiency of cash holdings perspective. Asian Journal of Finance & Accounting, 8(1), 100-126.
Michaelas, N., Chittenden, F. Poutziouris, P. (1999). Financial policy and capital structure choice in U.K. SMEs: Empirical evidence from company panel data. Small Business Economics, 12(2), 113–130.
Opler, T., Pinkowitz, L., Stulz, R. and Williamson R. (1999), The determinants and implications of corporate cash holdings. Journal of Financial Economics, 52, 3–46.
Pierce, J. and Zahra, S. (1992). Board composition from a strategic contingency perspective. Journal of Management Studies, 29, 411-38.
Pincus, K., Rusbatsky, M. and Wong, J. (1989). Voluntary formation of corporate audit committees among NASDAQ firms. Journal of Accounting & Public Policy, 8 (4), 239-65.
Puleo, V.A., Smith F.S. and Casey, M.K. (2009). Insurance company dividend policy decisions: Evidence on the role of corporate governance and regulation. Managerial Finance, 35 (6), 493-500.
Rozeff, M,S. (1982). Growth, Beta and Agency Costs as Determinants of Dividend Payout Ratios, Journal of Financial Research, 5 (3), 249-259.
Shleifer, A., & Vishny, R. W. (1997). A survey of corporate governance. The Journal of Finance, 52 (2), 737-783.
Sun, J., Lan, G., Liu, G. (2014). Independent audit committee characteristics and real earnings management. Managerial Auditing Journal, 29(2), 153-172.
Terjesen, S., Sealy, R., Singh, V. (2009). Women directors on corporate boards: A review and research agenda. Corporate Governance: An International Review, 17(3), 320–337.
Umans, T., Collin, S. & Tagesson, T. (2008). Ethnic and Gender Diversity, Process and Performance inGroups of Business Students in Sweden. Working paper, Kristianstad University.
Zou,Z., Wu,Y,. Zhu, Q., & Yang, SH (2018). Do Female Executives Prioritize Corporate Social Responsibility?, Emerging Markets Finance and Trade. 2965-2981.