بررسی عملکرد قیمت گذاری سهام در اولین عرضه سهام شرکت ها در بورس اوراق بهادار تهران
صفحه 1-27
احمد ظریف فر، حامد مهرجو
چکیده در این تحقیق مسئله اصلی بررسی بازده کوتاه مدت حاصل از خرید و فروش سهام شرکت های تازه وارد به بازار بورس تهران در مقایسه با بازده شاخص قیمت بورس طی دوره مشابه است. همچنین در این تحقیق الگوهای مشاهده شده در زمینه عرضه اولیه سهام شرکت ها در بازارهای بورس سراسر دنیا بررسی شده است. این سه الگو عبارتند از: بازده کوتاه مدت بیشتر شرکت های تازه وارد نسبت به بازده بازار، بازده بلند مدت کمتر این شرکت ها و وجود دوره های خاص در زمینه فعالیت شرکت های تازه وارد در بازار. جامعه آماری شرکت های تازه پذیرفته شده در بورس از ابتداری سال 1378 تا انتهای سال 1382 میباشد. اهمیت انتخاب این دوره از نظر گسترش چشمگیر بازار بورس طی آن و نیز حجم زیاد شرکت هایی است که برای اولین بار سهام خود را در بازار بورس تهران عرضه نموده اند. نتایج حاصل از این تحقیق نشان میدهد که در طی دوره مورد مطالعه، بازده کوتاه مدت شرکت های تازه پذیرفته شده در بازار بیشتر از بازده کوتاه مدت بازار است. از این نظر الگوی رفتار بازده کوتاه مدت سهام جدید (بازده اضافی کوتاه مدت شرکت های تازه وارد به بازار) در بورس اوراق بهادار تهران مشابه سایر کشورهای جهان است و شواهدی وجود دارد که نشان دهنده تاثیر اندک نوع موسسه حسابرسی شرکت تازه وارد به بازار بر روی بازده کوتاه مدت سهام جدید معامله شده در بازار بورس است. همچنین نتایج این تحقیق نشان دهنده حذف تاثیر نوع موسسه حسابرسی با توجه به تاثیر عوامل دیگر در نظر گرفته شده برای بررسی بازده کوتاه مدت شرکت های تازه وارد به بازار است.
استقلال اعطایی به دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی: فرصت یا تهدید
صفحه 29-53
جعفر باباجانی
چکیده دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی پژوهشی تا قبل از انقلاب اسلامی از نظر مالی، اداری و استخدامی و تشکیلاتی مستقل و براساس مقررات مصوب هیئت های امنا اداره میشدند. از سال 1358 به بعد اداره کل امور این قبیل موسسات نیز (به استثنای مقررات استخدامی اعضای هیئت علمی) تابع مقررات عمومی کشور گردید. از همان سال، دانشگاه های کشور و وزارتخانه های متبوع آنها تلاش زیادی در جهت کسب استقلال مجدد به عمل آوردند که نتیجه نهایی آن استقلال اعطایی موضوع ماده 10 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و ماده 49 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوب سال 83 میباشد. به موجب مقررات مذکور دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی از ابتدای سال 84 دارای استقلال مالی، اداری استخدامی و تشکیلاتی بوده و صرفا براساس آیین نامه های خاص مصوب هیئت های امنای مربوط اداره خواهند شد. تسهیلات اعطایی موضوع مواد قانونی فوق، مقامات مسئول دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی را با چالشی بزرگ در زمان مدیریت خویش روبه رو نموده است. به بیان دیگر انتظار میرود مدیران این قبیل موسسات اهمیت تغییرات حاصله را به درستی درک و اقداماتی اساسی در جهت استفاده از تمام ظرفیتهای تسهیلات اعطایی به عمل آورند. در صورت تحقق چنین امری، از مجوزهای قانونی فوق به مثابه فرصتی طلایی در جهت ارتقاء سطح اهداف آموزش عالی و تحقیقات استفاده میشود و در غیر این صورت شرایط لازم برای بازگشت به وضعیت گذشته فراهم خواهد گردید.
عوامل موثر بر قدرت حرفه ای حسابرسی مستقل
صفحه 55-86
یحیی حساس یگانه، روح اله رجبی
چکیده نظریات مختلفی به شکل دستوری و یا اثباتی ضرورت وجود فرایند حسابرسی به عنوان رکن نظارت بر تولید و ارائه اطلاعات مالی را توجیه نموده اند. در رابطه با جایگاه حسابرسی تقریبا بین همه نظریات این توافق وجود دارد که فرایند حسابرسی با استفاده از مکانیزم حرفه ای و به نمایندگی از عموم جامعه بر عهده نهادی مستقل از تولیدکنندگان اطلاعات مالی گذاشته شود. اثربخشی نقش نظارتی حسابرسی مستلزم وجود قدرت حرفه ای است تا حسابرسان با اعمال نظر و اصرار بر رعایت استانداردهای حسابرسی بتوانند به هدف تامین منافع عمومی جامعه نائل شوند. قدرت حرفه ای حسابرسان پشتوانه آنها در حل و فصل اختلافات با صاحبکاران بوده و رابطه مستقیم با مطلوبیت ارائه صورت های مالی دارد.
هدف این تحقیق شناسایی ابعادی از قدرت حرفه ای حسابرسی مستقل و عوامل موثر بر آن و نیز ارزیابی آنها در شرایط موجود بوده است. یافته های تحقیق نشان میدهد قدرت حرفه ای از عوامل بسیاری اثرپذیر بوده و فعالان حرفه ای وضعیت موجود این عوامل را مطلوب ارزیابی نمی نمایند.
نقش اطلاعات بنیادی حسابداری در پیش بینی بازده سهام
صفحه 87-120
علی ثقفی، صابر شعری
چکیده بازده سهام یکی از مفاهیم پیچیده است که مورد علاقه سرمایه گذاران و تصمیم گیرندگان می باشد. برای تبیین و پیش بینی سهام مدل ها نظریه های مختلفی شامل مدل قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای (CAPM)، مدل های عاملی یا شاخصی (FM)، مدل های آربیتاژ (APT)، تحلیل های فنی (TA) و تحلیل های بنیادی (FA) مطرح شده است. در تحلیل بنیادی بازده سهام تابعی از شرایط کلان اقتصادی، وضعیت صنعت و شرایط خاص شرکت میباشد. شرایط خاص شرکت شامل عملکرد و وضعیت مالی است که در قالب صورت های مالی اساسی ارائه میگردد. دانش حسابداری مدعی است که برای تصمیم گیرندگان اطلاعات سودمندی تهیه میکند. یکی از معیارهای سودمندی اطلاعات حسابداری، توان پیش بینی آن است. این پژوهش با انتخاب بازده سهام جهت پیش بینی، در صدد آزمون تجربی سودمندی اطلاعات حسابداری می باشد. هدف دیگر، ایجاد ارتباط بین متغییرهای حسابداری و اقتصادی میباشد که در صورت حصول نتیجه میتوان از تجزیه و تحلیل صورت های مالی برای استخراج ارزش و بازده اقتصادی استفاده کرد. برای انتخاب متغییرهای حسابداری مرتبط با بازده، مدل قیاسی استوارت مبنای کار قرار گرفت و سپس عوامل تشکل دهنده آن بسط داده شد. درنتیجه 42 متغییر مستقل انتخاب و مورد آزمون قرار گرفت. آزمون های آماری براساس رگرسیون های مبتنی بر مقادیر و علائم متغییرهای مستقل با نرم افزار SPSS به صورت گام به گام (Stepwise)، انجام گردید. مدل های رگرسیون برای دوره های 1374 تا 80، 1374 تا 78، 1379 تا 80 و همچنین تک تک سالهای 1374 الی 1380 برای کل نمونه شامل 82 شرکت از صنایع مختلف برازش شد. این مدل ها برای دو صنعت سیمان و کانی غیرفلزی و شیمیایی و دارویی برای دوره های 1374 تا 78 و 1379 تا 80 نیز برازش شد. نتایج تجربی حاصل تایید کننده توان پیش بینی اطلاعات حسابداری است. R2تعدیل شده مدل های نمونه اصلی 0.033 تا 0.665 متفاوت بود.ضرایب متغییرهای بازده دارایی ها (ROA) ، بازده سرمایه گذاری ها (ROI) ، رشد فروش به جمع دارایی ها (GSTTA) ، رشد سود خالص به فروش (GNITS) ، هزینه های مالی به فروش (FEXTS) ، در 9 مدل معنادار بوده است. به عبارت دیگر این متغییرها سهم بیشتری (نسبت به سایر متغییرها) در پیش بینی بازده را داشته اند. بقیه متغییرهای پیش بینی کننده بازدهی در طول زمان همسان نبودند. استفاده از مدل های علائم به جای مدل های مقادیر باعث افزایش توان پیش بینی نشد. تنها متغییر رشد فروش به جمع دارایی ها (GSTTA) در هر دو مدل مقادیر و علائم مشترک بود. توان پیش بینی مدل های خاص صنعت، برای دو نمونه صنعت شیمیایی دارویی و سیمان و کانی غیرفلزی در هر یک از دوره های 74-78 و 79-80 نیز آزمون شد. R2 تعدیل شده مدل صنایع شیمیایی و دارویی در دوره های فوق به ترتیب 0.348 و 0.729 و همچنین در مدل سنعت سیمان و کانی غیرفلزی به ترتیب0.400 و 0.417 شد. نتایج حاصل از برازش مدل های خاص صنایع فوق به مراتب بهتر از نتایج مدل اصلی در دوره های مشابه بود. این پژوهش از طریق جمع آوری شواهد تجربی در خصوص سودمندی اطلاعات حسابداری و شناخت متغییرهای حسابداری مرتبط با بازدهی، میتواند در ارتقای دانش حسابداری سهمی داشته باشد.
بررسی محتوای اطلاعاتی ارزش افزوده نقدی در ارتباط با بازده سهام: مقایسه تحلیلی با سود عملیاتی و جریانات نقدی عملیاتی
صفحه 121-151
ایرج نوروش، مهدی حیدری
چکیده به منظور بررسی محتوای اطلاعاتی سه معیار عملکردسود عملیاتی، ارزش افزوده نقدیو جریانات نقدی عملیاتی به دو سوال زیر پرداخته میشود: 1- آیا ارزش افزوده نقدی بهتر از سود عملیاتی و جریانات نقدی عملیاتی میتواند تغییرات بازده سهام را توضیح دهد؟ 2- آیا ارزش افزوده نقدی نسبت به سود عملیاتی و جریانات نقدی عملیاتی محتوای اطلاعاتی افزاینده تری دارد؟ دوره زمانی تحقیق حاضر، سالهای 1378 تا 1382 را در برمی گیرد.تعداد نمونه های انتخابی 110 شرکت از مجموع چهار صنعت مواد غذایی، دارو و مواد شوینده، وسائط نقلیه و کانیهای غیرفلزی میباشد. روش آزمون فرضیات تحقیق حاضر، محاسبه ضریب همبستگی و ضریب تعیین برای هر کدام از صنعت ها و کل شرکتهای نمونه به صورت Pooled Time-series, Cross-sectional میباشد. نتایج حاصل از تحقیق حاضر نشان میدهد که: 1- غیر از صنعت دارو و مواد شوینده و صنعت وسائط نقلیه، در بقیه ی صنایع و در کل شرکتهای نمونه وجود رابطه معنادار بین ارزش افزوده نقدی و بازده سالانه سهام تایید شد. 2- غیر از صنعت دارو و مواد شوینده، در بقیه ی صنایع و در کل شرکتهای نمونه، محتوای نسبی اطلاعاتی ارزش افزوده نقدی بیشتر از محتوای نسبی اطلاعاتی و جریانات نقدی عملیاتی میباشد. 3- غیر از صنعت دارو و مواد شوینده، در بقیه ی صنایع و در کل شرکتهای نمونه، محتوای اطلاعاتی ارزش افزوده نقدی افزاینده تر از سود عملیاتی و جریانات نقدی عملیاتی میباشد.
