تأثیر انحصار یا رقابت صنعت بر قیمت گذاری خدمات حسابرسی مستقل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حسابرسی موسسه آموزش عالی خاتم

2 دانشیار دانشگاه علامه طباطبائی

3 کارشناس ارشد حسابرسی، موسسه آموزش عالی خاتم

چکیده

تئوری های موجود دو پیش بینی متناقض در ارتباط با رقابت پذیری صنایع و حق الزحمه حسابرسی شرکت ها
ارائه می دهند. رقابت پذیری صنایع از یک طرف مسائل نمایندگی بین مدیران و سهامداران شرکت ها را
کاهش داده و دقت صورت های مالی را افزایش می دهد. بنابراین ریسک ارزیابی شده حسابرسی توسط
حسابرسان را کاهش داده و حسابرسان تمایل دارند برای شرکت هایی که در صنایع رقابتی فعالیت می کنند
حق الزحمه کمتری را صورتحساب کنند. از طرف دیگر، رقابتی بودن صنایع می تواند ارزیابی حسابرسان از
ریسک تجاری صاحبکار را افزایش دهد. بنابراین انتظار می رود که با افزایش میزان رقابت پذیری در صنعت
حق الزحمه حسابرسی افزایش یابد. مطالعه حاضر به صورت تجربی و با استفاده از اطلاعات 96 شرکت
1394 تأثیر انحصار یا رقابت صنعت بر قیمت گذاری - پذیرفته شده در بورس تهران طی بازه زمانی 1388
خدمات حسابرسی مستقل را بررسی کرده و نشان می دهد که بین حق الزحمه حسابرسی و رقابت پذیری
صنایع رابطه منفی و معناداری وجود دارد. به بیانی دیگر حسابرسان برای آن دسته از صاحبکاران خود که
در صنایع با درجه رقابت پذیری بالا فعالیت می کنند حق الزحمه کمتری صورتحساب می نمایند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

the Impact of Monopoly or Industry Competition on Pricing of External Audit Services

نویسندگان [English]

  • Nezamoddin Rahimian 1
  • Mohammad Taghi Taghavifard 2
  • Sepideh Javadi sofiani 3
1 Assistant Professor, Auditing Group, Khatam University, Tehran. Iran ,norahimian@yahoo.com (Corresponding Author)
2 Associate Professor, Industrial Management, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
3 MA in Auditing, Khatam University, Tehran, Ir
چکیده [English]

Existing theories predict two contradict relation between industry competition and audit fees. Industry competition reduces the agency problem between manager and stockholder of firms and also increases the accuracy of financial statement. It therefore decreases the assessment of risk by auditors and they are inclined to charge low audit fee for companies operating in competitive industry. On the other hand industry competition can increase the assessment of business risk by auditor, so it would be expected as the competition in industry rises the audit fee, the current study examine empirically "The impact of monopoly or industry competition on pricing of external audit services "with the information of 96 publicly-held companies listed in Tehran Stock Exchange (TSE) Between 2009-2016. The result of study shows the significant and negative relation between audit fee and industry competition. In other words, auditor charge low audit fee for client which operate in high competitive industry.

کلیدواژه‌ها [English]

  • audit fees
  • industry competitiveness
  • audit risk
  • business risk ∗
ابراهیمی کردلر، علی؛ رحمتی، سلمان (1393)، بررسی رابطه اندازه، دوره تصدی و تخصص حسابرس در صنعت با نقد شوندگی سهام، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، دوره 6، شماره 21، صص38-51

اعتمادی، حسین؛ محمدی، امیر؛ ناظمی اردکانی، مهدی (1388)، بررسی رابطه بین تخصص صنعت حسابرس و کیفیت سود در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، مجله پژوهش‌های حسابداری مالی، دوره 1، شماره اول و دوم؛ صص 17-32

برزگر، قدرت‌اله؛ طالب تبار آهنگر، میثم؛ اصابت طبری، عصمت (1393)، بررسی ارتباط بین رقابت در بازار محصول و مدیریت سود (مورد مطالعه: شرکت های پذیرفته شده در سازمان بورس اوراق بهادار تهران)، پژوهش‌های حسابداری مالی، دوره 6، شماره 2، صص 73-88

پورحیدری، امید؛ سروستانی، امیر؛ هوشمند، رحمت اله (1391)، تاثیر رقابتی بودن بازار محصول بر هزینه‌های نمایندگی، دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، دوره 5، شماره 16، صص 13-28

حساس یگانه، یحیی؛ برزیده، فرخ؛ تقوی فرد، محمدتقی؛ فرهمند سیدآبادی، محمد (1395)، بررسی تاثیر گردش اجباری موسسه‌های حسابرسی بر حق‌الزحمه حسابرسی و رقابت در بازار حسابرسی، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، دوره 23، شماره 3، صص 333-352

خدادادی، ولی؛ نیک‌کار، جواد؛ رشیدی باغی، محسن (1393)، تاثیر رقابت بازار محصول بر سیاست تقسیم سود، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، دوره 6، شماره 24، صص 33-52

خدامی‌پور، احمد؛ بزرایی، یونس (1394)، تأثیر رقابت بازار محصول بر اجتناب از پرداخت مالیات شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، پژوهشنامه مالیات، دوره 23، شماره 27، صص 211-227

خدامی‌پور، احمد؛ علی‌پور سرمست، کاظم (1392)، بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش یا رد صاحبکار جدید از دیدگاه حسابرسان مستقل، پژوهش‌های حسابداری، دوره 3، شماره 1، صص 17-35

خواجوی، شکراله؛ محسنی‌فرد، غلامعلی؛ رضایی، غلامرضا؛ حسینی‌راد، داوود (1392)، بررسی اثرهای رقابت در بازار محصول بر مدیریت سود شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، مدیریت دارایی و تامین مالی، دوره 1، شماره 3، صص 119-134

داروغه حضرتی، فاطمه؛ پهلوان، زهرا (1391)، رابطه بین کیفیت گزارش حسابرسی و حق‌الزحمه حسابرسی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، حسابداری مدیریت، دوره 5، شماره 14، صص 13-24

رجبی، روح‌الله؛ محمدی خشویی، حمزه (1387) هزینه‌های نمایندگی و قیمت‌گذاری خدمات حسابرسی مستقل، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، دوره 15، شماره 53، صص 35-52

رحیمیان، نظام‌الدین؛ قیطاسی، روح اله؛ کریمی، محمدباقر (1389)، اثر چرخه عمر واحد تجاری بر قیمت‌گذاری خدمات حسابرسی، مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره 7، شماره 28، صص 63-87

رشیدی باغی، محسن (1393)، بررسی چسبندگی حق‌الزحمه حسابرسی، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، دوره 21، شماره 4، صص 431-448

رضازاده، جواد؛ زارعی مروج، (1386)، عوامل موثر بر تغییر حسابرسان در شرکت‌های ایرانی، مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره 5، شماره 20، صص 89-106

ستایش، محمدحسین؛ کارگرد فرد جهرمی، محدثه(1390)، بررسی تاثیر رقابت در بازار محصول بر ساختار سرمایه، دانش حسابداری مالی، دوره 1، شماره 1، صص 10-32

ستایش، محمدحسین؛ ممتازیان، علیرضا، زارع، مریم؛ حیاتی، جواد (1394)، بررسی اثرات رقابت در بازار محصول بر هزینه تامین مالی، دانش حسابداری، دوره 6 ، شماره 23، صص 7-32

سجادی، حسین ؛ ابراهیمی مند، مهدی (1385) در جست‌وجوی استقلال حسابرسان، روزنامه سرمایه، شماره 3

سجادی، حسین؛ رشیدی باغی، محسن؛ ابوبکری، عبدالرحمن؛ شیرعلی زاده، محسن (1394)، رابطه بین حق‌الزحمه حسابرسی و پاداش هیات مدیره، پژوهش‌های تجربی حسابداری، دوره 5، شماره 1، صص 39-59

شادمان، مصطفی(1383) عوامل مؤثر در تعیین حق‌الزحمه حسابرسی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد ، دانشکده مدیریت و حسابداری ، دانشگاه علامه طباطبایی

صفرزاده، محمدحسین؛ رفیعی، افسانه (1393)، تبیین ارتباط بین رقابت در بازار محصول و راهبری شرکتی، دانش حسابداری، دوره 5، شماره 18، صص 25-48

عزیرخانی، مسعود؛ آقابیگی، زینب (1392)، بررسی ارتباط بین حق الزحمه حسابرسی ، حسابرسی نخستین و سنوات آتی دوره تصدی حسابرسی در شرکت های پذیرفته شده در بورس و اوراق بهادار تهران، دانش حسابداری، دوره 4، شماره 15، صص 105-127

عزیزخانی، مسعود؛ داغانی، رضا؛ احمدیان، مژگان (1395)، تاثیر سیاست چرخش اجباری حسابرس بر حق‌الزحمه حسابرسی، شواهدی از بورس اوراق بهادار تهران، دانش حسابرسی، دوره 16، شماره 64، صص 43-62

قربانی، سعید؛ موحد مجد، مرضیه؛ منفرد مهارلوئی، محمد (1392)، رقابت در بازار محصول، ترکیب هیأت‌مدیره و کیفیت افشای اطلاعات: شواهدی از بورس اوراق بهادار تهران، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، دوره 5، شماره 19، صص 92-105

مهرانی، ساسان؛ جمشیدی ایوانکی، کوروش (1390) عوامل مؤثر بر تعیین حق‌الزحمه حسابرسی، حسابدار رسمی، شماره 13، صص 60-78

نمازی، محمد (1382). نقش پژوهش‌های کیفی در علوم انسانی، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 1، صص 87-63

نمازی، محمد؛ ابراهیمی، شهلا (1391)، بررسی ارتباط بین ساختار رقابتی بازار محصول و بازده سهام، فصلنامه پژوهش‌های تجربی حسابداری مالی، دوره 2، شماره 1، صص 9-27

نمازی، محمد؛ رضایی، غلامرضا (1392)، بررسی اثرات رقابت در بازار محصول بر سیاست تقسیم سود نقدی شرکت‌ها، راهبرد مدیریت مالی، دوره 1، شماره 3، صص 1-24

نمازی، محمد؛ رضایی، غلامرضا؛ ممتازیان، علیرضا (1393)، رقابت در بازار محصول و کیفیت اطلاعات حسابداری، مجله پیشرفت‌های حسابداری دانشگاه شیراز، دوره 6، شماره 2، صص 131-166

واعظ، علی؛ احمدی، محمد رمضان؛ رشیدی باغی، محسن (1393)، تاثیر کیفیت حسابرسی بر حق‌الزحمه حسابرسی شرکت‌ها، دانش حسابداری مالی، دوره 1، شماره 1، صص 87-107

نیک‌بخت، محمدرضا؛ تنانی، محسن (1389) آزمون عوامل مؤثر بر حق‌الزحمه حسابرسی صورت‌های مالی، پژوهش‌های حسابداری مالی، دوره 2، شماره 4، صص 111- 132

Al-Harshani, M. O. (2008). The pricing of audit services: evidence from Kuwait. Managerial Auditing Journal, 23(7), 685-696

Ali, A., Klasa, S., & Yeung, E. (2009). The limitations of industry concentration measures constructed with Compustat data: Implications for finance research. Review of Financial Studies, 22(10), 3839-3871.

Arens, A., & Loebbecke, J. (2000). Auditing: An Integrated Approach (Prentice-Hall). Inc. Upper Saddle River, New Jersey.

Bell, T. B., Landsman, W. R., & Shackelford, D. A. (2001). Auditors' perceived business risk and audit fees: Analysis and evidence. Journal of Accounting research, 39(1), 35-43.

Booth, L. D., & Zhou, J. (2008). Market power and dividend policy: a risk-based perspective. Available at SSRN 1296940.

Chow, C. W. (1982). The demand for external auditing: Size, debt and ownership influences. Accounting review, 272-291.

Chhaochharia, V., Grinstein, Y., Grullon, G., & Michaely, R. (2016). Product Market Competition and Internal Governance: Evidence from the Sarbanes–Oxley Act. Management Science.

Christie, A. A., & Zimmerman, J. L. (1994). Efficient and opportunistic choices of accounting procedures: Corporate control contests. Accounting Review, 539-566.

Francis, J. R. (1984). The effect of audit firm size on audit prices: A study of the Australian market. Journal of accounting and economics, 6(2), 133-151.

Francis, J. R., Reichelt, K., & Wang, D. (2005). The pricing of national and city-specific reputations for industry expertise in the US audit market. The accounting review, 80(1), 113-136.

Francis, J. R., & Stokes, D. J. (1986). Audit prices, product differentiation, and scale economies: Further evidence from the Australian market. Journal of Accounting Research, 383-393.

Gaspar, J. M., & Massa, M. (2006). Idiosyncratic volatility and product market competition. The Journal of Business, 79(6), 3125-3152.

Gul, F. A., & Tsui, J. S. L. (1997). A test of the free cash flow and debt monitoring hypotheses: Evidence from audit pricing. Journal of Accounting and Economics, 24(2), 219-237.

Hart, O. D. (1983). The market mechanism as an incentive scheme. The Bell Journal of Economics, 366-382.

Hou, K., & Robinson, D. T. (2006). Industry concentration and average stock returns. The Journal of Finance, 61(4), 1927-1956.

Kellogg, R. L. (1984). Accounting activities, security prices, and class action lawsuits. Journal of Accounting and Economics, 6(3), 185-204.

Lemon, W., A. Arens, and J. Loebbecke. 1993. Auditing: An Integrated Approach. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.

Leventis, S., Weetman, P., & Caramanis, C. (2011). Agency costs and product market competition: The case of audit pricing in Greece. The British Accounting Review, 43(2), 112-119.

Lim.H, & S. Woo. (2014). the effect of market competition on audit fees and audit hour: focusing on the interaction with earnings management. Journal of Accounting & Economics, 2014(2), 1296-1314.

Lyon, J. D., & Maher, M. W. (2005). The importance of business risk in setting audit fees: Evidence from cases of client misconduct. Journal of Accounting Research, 43(1), 133-151.

Marciukaityte, D., and J. Park. 2009. Market Competition and Earnings Management. Working paper, Drexel University.

Morgan, J., & Stocken, P. (1998). The effects of business risk on audit pricing. Review of Accounting Studies, 3(4), 365-385.

O'Keefe, T. B., Simunic, D. A., & Stein, M. T. (1994). The production of audit services: Evidence from a major public accounting firm. Journal of Accounting Research, 241-261.

Malley, S. F. (1993). Legal liability is having a chilling effect on the auditor's role. Accounting Horizons, 7(2), 82.

Palmrose, Z. V. (1986). Audit fees and auditor size: Further evidence. Journal of accounting research, 97-110.

Palmrose, Z. V. (1987). Litigation and independent auditors-the role of business failures and management fraud. Auditing-a Journal of Practice & Theory, 6(2), 90-103.

Schmidt, K. M. (1997). Managerial incentives and product market competition. The Review of Economic Studies, 64(2), 191-213.

Schumpeter, J. 1912. The Theory of Economic Development. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Seetharaman, A., Gul, F. A., & Lynn, S. G. (2002). Litigation risk and audit fees: Evidence from UK firms cross-listed on US markets. Journal of accounting and economics, 33(1), 91-115.

Sharma, V. (2011). Stock returns and product market competition: beyond industry concentration. Review of Quantitative Finance and Accounting, 37(3), 283-299.

Simunic, D. A. (1980). The pricing of audit services: Theory and evidence. Journal of accounting research, 161-190.

Valipour, H., Moradi, J., & Heshmatzade, E. (2013). Studying the Effect of Market Competition on the Auditing Fees and the Operational Costs Efficiency as the Agency Costs Indexes. International Journal of Academic Research in Accounting, Finance and Management Sciences, 3(3), 95-104.

Wang, Y., & Chui, A. C. (2014). Product market competition and audit fees. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 34(4), 139-156.

Watts, R., and J. Zimmerman. 1986. Positive Accounting Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall